max temmerman

max temmerman


Max Temmerman (Brasschaat, 1975) debuteerde in 2011 met de opgemerkte bundel Vaderland, goed voor een nominatie van de C. Buddingh'-prijs 2012. In oktober 2013 verscheen de succesvolle opvolger Bijna een Amerika (tweede druk januari 2014). Die bundel kaapte de Herman de Coninck Publieksprijs weg en werd genomineerd voor de Jo Peeters Poëzieprijs 2014 en de J.C. Bloem Prijs 2015. Op deze site verschenen regelmatig eerste versies van gedichten.

"Bijna een Amerika is meer dan een beklijvende archivering van het verlies, zelfs meer dan een hoogst persoonlijke getuigenis over gevloerd worden en weer recht krabbelen. Wat mij het meest treft in deze bundel is het waardige wachten, de liefde voor wat rest en dan: het stille schitteren, het plotse stralen."

- Annelies Verbeke -

Over Bijna een Amerika:

  • Een bundel die groeit, imponeert en, het mag: ontroert. Na zijn voor de Buddingh'-prijs genomineerd debuut Vaderland is deze tweede verzameling gedichten de bevestiging van al het goede dat toen al over Temmerman werd verteld. (…) een bundel die op een juiste manier imponeert, met indrukwekkende gedichten van een schrijver die zijn eigen stem niet alleen heeft gevonden, maar ook heeft vervolmaakt. (Poëziekrant)
  • Een volmaakte bundel vol moderne klassiekers. (NBD Biblion)
  • Dit is een pleidooi tegen elke vorm van defaitisme. Zowaar zeldzaam voor een dichter. (Standaard der Letteren)
  • In soepele, soms spreektalige maar nooit simpele verzen zet Temmerman dat verleden op sterk water. (…) De talentvolle dichter zingt doordringend en met overgave over hoe alles nog moet beginnen. (Juryrapport Herman de Coninck Prijs)
  •  Bijna een Amerika bevat een paar instant klassiekers, even treffend voor doorgewinterde poëzielezers als voor de gelegenheidsfan. (Cutting Edge)

 

Op 26 september 2015 verschijnt Temmermans derde bundel Zondag Acht dagen, te lezen als het sluitstuk van een drieluik over tijd. Zo universeel Temmermans onderwerpen, zo kenmerkend borstelt de dichter het leven hier en nu met trefzekere penseelstreken.

 

 

 

 

 

 

nieuws

nieuws

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35
  • 36
  • 37
  • 38
  • 39
  • 40
  • 41
  • 42
  • 43
  • 44
  • 45
  • 46
  • 47
  • 48
  • 49
  • 50
  • 51
  • 52
  • 53
  • 54

Watou - de allerlaatste poëziezomer?

watou

Op dezelfde ochtend dat het programma van Watou bij de krant steekt, valt de beslissing: het zal de laatste editie worden, Vlaanderen heeft te weinig geld om dit project te blijven ondersteunen. We zijn schijnbaar een erg arme regio geworden. De titel van deze laatste editie, 'Over de kracht van mededogen' smaakt opeens opvallend bitter. Volgende week zit ik een aantal dagen in Watou, samen met schilder Tom Liekens. We nemen 'De Muur' onder handen, Tom met een schildering, ik met een gedicht. Tegen het weekend van 9 juli moet het resultaat af zijn. Ik geef op 9 juli twee lezingen, en op maandag 11 juli gaat High tea & Poetry, een nieuw lezingenconcept van Vonk & Zonen er in première. Ook die eer valt mij te beurt. Meer info over Watou: www.kunstenfestivalwatou.be

Aanraking

aanraking

Naar aanleiding van de geboorte van naamgenoot Max schreef ik het gedicht Aanraking. Dooreman gaf het gedicht vorm en maakte er in een beweging ook een kleine affiche van. Voor al wie niet van suikerbonen houdt. Het gedicht is opgenomen bij nieuw werk.

Eenzame Uitvaart nr. 103: dhr. H. K.

eenzame uitvaart januari 16

Meneer H.K. is geboren op 22 maart 1954 te Amsterdam en in het Erasmusziekenhuis te Antwerpen overleden op 19 december 2015. Zijn asuitstrooiing vond plaats op maandag 4 januari 2016 op begraafplaats Schoonselhof. Meneer woonde aan het Sint-Jansplein en had nog een inwonende vriendin die niet in staat was de uitvaart bij te wonen. Ik schreef voor hem het gedicht 'Nikkel en plastic', te lezen onder de hoofding Nieuw werk.

Bloemlezingenseizoen

drie

Het bloemlezingenseizoen is begonnen. In Heerlijk Helder staat 'Het meten van de baten' (uit: Bijna een Amerika) , een gedicht dat ik schreef na het verplicht bijwonen van een compleet nutteloze cursus projectmanagement. Projectmanagement. Proef het woord - het zegt alles. In Een leven in gedichten staat 'Mijn humaniora', een ode aan mijn moeder, ook uit Bijna een Amerika. In de nieuwe bloemlezing van Deleu staat 'Bijtgraag', een seksgedicht. Het stond in Vaderland, mijn debuut van zes jaar geleden alweer.

 

Zondag acht dagen, de bibliofiele versie

limited

Uitgever Rudy Vanschoonbeek verraste me met dit schitterende cadeau: een gelimiteerde oplage van vijftig fonkelende exemplaren op extra de luxe formaat. Genummerd en gesigneerd en niet in de handel verkrijgbaar, al zouden ze één exemplaar achterhouden om te zijner tijd in een wedstrijd weg te geven. Je kan Uitgeverij Vrijdag volgen op Facebook.

 

Redigeren. Een puzzel maken waar gaandeweg steeds meer stukjes bijkomen.

redactie4

 

 

 

Bloemlezingenseizoen

100 beste 2015

Bloemlezingenseizoen. Voor de bundeling De 100 beste gedichten voor de VSB Poëzieprijs selecteerde Peter Vandermeersch twee gedichten uit Bijna een Amerika:  Mijn humaniora en Geheugenverlies. Enkele dagen geleden vroeg Davidsfonds Uitgeverij of hetzelfde Mijn humaniora mocht verschijnen in een bloemlezing die dit najaar zou moeten verschijnen, Een leven in gedichten. Beesten tot slot werd opgenomen in de schitterende bloemlezing Samen sterke verhalen vertellen van Uitgeverij Vrijdag.

 Zondag acht dagen (verschijningsdatum: zaterdag 26 september 2015)

Vrijdag Zondag 8 dagen 3D

Zondag acht dagen vormt het sluitstuk van een drieluik over tijd. Mijn derde bundel bestaat uit vier cycli en één afsluitend marsgedicht. De titelcyclus leunt het dichtste aan bij mijn vorige bundel, zowel qua thematiek als toon. De cyclus 'Voren' beschrijft het hier en nu, deze deelstaat en de mensen die er wonen. 'Langstlevende' is gebaseerd op het levenswerk van Nobelprijswinnaar Elias Canetti, 'Massa en Macht'.  (Een literair-sociologische studie is dat, te lezen als de oermenselijke poging de strijd aan te gaan tegen de Dood. Tijd en stervelijkheid zijn als rode draden doorheen z'n ganse oeuvre doorweven.) Van 'Engeland tot Oostende' bevat een handvol liefdesgedichten en 'Danse Macabre' is een kruising tussen een Canettiaanse en een Ensoriaanse optocht die  afrekent met de immer aanhoudende lichtzinnigheid die ons allen steeds meer  in de ban houdt. Zondag acht dagen verschijnt in een ontwerp van Dooreman bij Uitgeverij Vrijdag.

Eenzame Uitvaart nr. 87: dhr. J. V.

januari 15

Op dinsdag 13 januari, ongeveer een maand na zijn overlijden,  werd dhr. J.V. op het strooiveld van het Antwerpse Schoonselhof (foto) eenzaam aan de aarde toevertrouwd. Hij woonde en stierf in Wilrijk, in een appartementje tussen drukke verkeersaders gekneld. Buren vertelden dat hij zich opsloot. Of beter: afsloot van de buitenwereld. Hij was graag op zijn eigen.  Ik schreef voor hem het gedicht Binnen. Het staat op deze site bij nieuw werk, en ook op de site www.eenzameuitvaart.be.

Eenzame Uitvaart nr. 80: dhr. H. O.

schoonselhof oktober

Je kan ook eenzame uitvaarten begeleiden in de week van Allerheiligen en Allerzielen. Na maanden zonder één enkele eenzame uitvaart, verzorgden we er op twee dagen vier. Ik schreef een gedicht voor een man waarvan we alleen wisten dat hij uit Burkina Faso kwam, gescheiden was en geen kinderen had.  Hij woonde in de Antwerpse volkswijk Kiel. U vindt het gedicht 'Het volstaat' op deze site bij nieuw werk, en ook op de site www.eenzameuitvaart.be.

 

Prinsen en Prinsessen der Poëzie: dubbellezing met Kira Wuck
Theater aan Zee, Oostende

TAZ

Voor Theater aan Zee stelde David Troch een reeks dubbelgesprekken samen waarin dichters hun literaire helden kunnen bejubelen.
Ik heb er vele, in Oostende zal ik praten over Eddy van Vliet. Ik wil zeker ook het gesprek tussen Els Moors en Dennis Gaens niet missen.
Info: www.theateraanzee.be

 

'Over klein geluk in tijden van overvloed'
Kunstenfestival Watou - zomer 2014

watou

Mijn gedicht 'Handleiding' werd opgenomen in 'Over klein geluk in tijden van overvloed', de huidige editie van kunstenfestival Watou. Samen met een gedicht van van Ostaijen figureert het bij een indrukwekkende fotoinstallatie van de Chinese kunstenaar Wang Qingsong. De poëziezomer loopt nog tot en met 31 augustus.

 

 

 

Eenzame Uitvaart nr. 72: dhr. A. B.

juli '14

Een vreemde zomer is het. Grijze, drukkende dagen volgen elkaar op en àls de zon schijnt, worden eenzame gestorvenen op het Schoonselhof naar hun laatste rustplaats gebracht. Vandaag 17 juli vonden er aansluitend drie eenzame uitvaarten plaats. Annmarie Sauer nam de eerste voor haar rekening, Stijn Vranken sloot af en tussendoor las ik 'Heldendaad' voor dhr. A. B. over wie we alleen konden achterhalen dat hij heel zijn leven in Berchem had gewoond en graag lachte. U vindt het gedicht op deze site bij nieuw werk, en ook op de site www.eenzameuitvaart.be.

 

Eenzame Uitvaart nr. 64: dhr. P. V.

eenzame uitvaart juni '14

Meneer P.V. werd geboren op 4 juni 1922 en in zijn woonst op de Amerikalei te  Antwerpen gevonden op 3 juni 2014. Meneer P.V. was vermoedelijk al meer dan een jaar overleden. Ter gelegenheid van zijn asuitstrooiing  op donderdag 12 juni 2014 op begraafplaats Schoonselhof schreef ik het gedicht 'Amerika'. U vindt het gedicht op deze site bij nieuw werk, en ook op de site www.eenzameuitvaart.be.

Waarom Why Pourquoi Warum

waarom

Johan Noppen, de bezieler van tal van poëzielemanifestaties in en rond Aarschot, vroeg 26 dichters om iets te schrijven bij WO I foto's van fotograaf Berten Steenwegen, met de verzamelbundel Waarom Why Pourquoi Warom als  mooi resultaat. De bundel bevat bijdragen van o.a. Eva Gerlach, Vrouwkje Tuinman, Andy Fierens, Delphine Lecompte, Geert Van Istendael... Blij een bijdrage te hebben mogen leveren. 'Zie hoe het zonlicht schuin valt' kan je lezen bij nieuw werk.

Jo Peters PoëziePrijs 2014
> > Uitreiking op 11e Dag van de Poëzie

Op 13 april 2014 vindt in Landgraaf de elfde dag van de Poëzie plaats. Traditiegetrouw wordt tijdens het festival ook de Jo Peters PoëziePrijs uitgereikt. De Jo Peters PoëziePrijs, vernoemd naar de in 2001 overleden uitgever van de kleine maar gezaghebbende uitgeverij Herik, is een tweejaarlijkse prijs voor dichters die niet meer dan twee bundels hebben gepubliceerd.

De genomineerden van deze editie zijn:
Dennis GaensSchering en inslag
Bernke Klein ZandvoortUitzicht is een afstand die zich omkeert
Kira Wuck, Finse meisjes
En ikzelf, met Bijna een Amerika.

Hoera!

Luisterpunt

luisterpunt

Bij de Luisterpunt Bib kunnen blinden en slechtzienden terecht voor daisy boeken (luisterboeken) en braille-versies van boeken in alle genres en voor alle leeftijden. Enkele maanden geleden bracht ik een middag door in hun opnamestudio te Brussel. Ik las er Bijna een Amerika in, van cover tot cover. Dat luisterboek  is nu opvraagbaar (op cd).  De integrale bundel beluisteren duurt exact  57 minuten en 51 seconden. Voilà, ook dat weet u alweer.

 

 

Eenzame Uitvaart nr. 60: dhr. L. K.

schoonselhof mei 14

Woensdag 14 mei 2014 vond op de Antwerpse begraafplaats Schoonselhof Eenzame Uitvaart nr. 60 plaats. Aan het graf van dhr. L. K. heb ik het gedicht 'Lamento' gelezen. U vindt het gedicht op deze site bij nieuw werk, en ook op de site www.eenzameuitvaart.be.

 

Eenzame Uitvaart nr. 54: A. A.

foto (5)

Dinsdag 25 maart 2014 vond op de Antwerpse begraafplaats Schoonselhof Eenzame Uitvaart nr. 54 plaats. Aan het graf van dhr. A. A heb ik het gedicht 'Handleiding voor een laatste uur' gelezen. U vindt het gedicht op deze site bij nieuw werk, en ook op de site www.eenzameuitvaart.be.

 

 

Herman de Coninckprijs 2014
>> Stem voor je favoriete gedicht op www.boek.be

publieksprijs

Nog tot 24 januari kan iedereen stemmen op z'n favoriete gedicht - de jury selecteerde uit elke genomineerde bundel één gedicht dat, als het verkozen wordt, door vormgever Gert Dooreman vereeuwigd wordt in een affiche. Ik hoop dat mijn gedicht Beesten die eer te beurt valt. Maar bovenal hoop ik dat er veel mensen stemmen, op welk gedicht dan ook.

 

 

Deus ex Machina #147
Het Einde van de Politiek

dem

Het politiek themanummer is gewijd aan  de mannen van de vuilkar, politiek correct denken, richtlijnen voor krantenlezers, waarachtigheid en andere engagementen. Een bloemlezing van achterafgedichten sluit het nummer af. Meer info op www.deusexmachina.be

 

Out Of Office Poetry

header

Vindt u de typische out of office-mails ook zo inspiratieloos? "Ik ben niet op kantoor en kan mijn mail niet beantwoorden. Voor dringende zaken kunt u…" Sinds Gedichtendag 2012 vraagt Stichting Lezen dichters om een poëtisch alternatief te schrijven: OUT OF OFFICE POETRY. In 2014 voegen ze twee nieuwe gedichten toe aan hun verzameling: één van Delphine Lecompte en één van mezelf.

Meer info (ook alle andere out of office-gedichten) vind je op de nieuwspagina van www.stichtinglezen.be

Hier alvast mijn afwezigheidsgedicht,

AFSTAND

U bent aan het werk.
U hebt een voorstel of een vraag,
misschien zit u met de handen
in het haar

en ik ben weg.

Erg is dat niet, die afstand tussen ons.
Onderscheiden witregels geen paragrafen?
Bestaan woorden niet bij de gratie
van een spatie?

Laten we afspreken: op [datum]
ben ik weer van de partij. En u blij.

 

 

Eindejaarslijstjes (I)

lijstje

(c) John Vervoort, Standaard der Letteren, vrijdag 20/12/'13

 

Achterafgedicht # 10
Het daglicht in

bowie

Geen beter moment voor goede voornemens dan het begin van een nieuw jaar. Tegelijk is dit laatste achterafgedicht een hommage aan dé soundtrack van 2013. Toen 'Where are we know' uitkwam, volstrekt onverwacht, heb ik dagenlang opgetogen rondgelopen. Je vindt 'Het daglicht in' onder de knop nieuw werk.

 

ACHTEROM
een eigenzinnige eindejaarsvoorstelling
banner

U merkte het al. Sinds Gedichtendag 2013 vond u op elke donderdag in De Morgen een achterafgedicht dat terugblikte op de actualiteit. Nog tot 30 januari belichten Delphine Lecompte, Maarten Inghels, Ruth Lasters, Michaël Vandebril en ikzelf met een gedicht een onderwerp dat nog nazindert. De politieke wereld, cultuur, maar ook het klimaat, de slabakkende economie en kleine fait divers dienden als dankbare inspiratie. Van november 2013 tot januari 2014 speelt de eindejaarsvoorstelling ‘Achterom’ waarin vijf dichters samen met De Held en de frontman van Isbells negen schouwburgen of cultuurcentra bezetten2013 passeert met al zijn pieken en dalen, historische momenten en achteloze anekdotiek. In een indrukwekkend filmisch decor (in samenwerking met VJ DAXX) gaan de melancholische muziek van De Held en de poëtische teksten van de dichters hand in hand.

De première vindt plaats op 29 november in de Antwerpse Arenbergschouwburg, nadien doen we alle Vlaamse provincies aan. De volledige speellijst staat in de agenda op deze site & op www.vonkenzonen.be/achterom

logo_hdcprijs_kl_2014

De vakjury van de 9de Herman de Coninckprijs heeft de nominiaties bekendgemaakt voor de beste dichtbundel. Ze kozen voor: Ons verlangen van Paul Bogaert  // Tri ti tiii van Norbert de Beule  // Bijna een Amerika dus // Liefde en aarde van Tom Van de Voorde // Ook daar valt het licht van Miriam Van hee

In het juryrapport staat oa dit: " Bijna een Amerika oefent in afscheid nemen. Afscheid nemen van kinderjaren waarin je naar de toekomst reikt zoals door een sterrenkijker naar de maan. Afscheid ook van jeugdjaren, waarin je intens met iemand samen kan zijn, terwijl ‘de wagen stationair draait’ net als de Weense wals van Cohen, een nummer dat je voor de rest der tijden naar die gloed zal katapulteren. Afscheid van een moeder die langzaam weggleed en de leegte die dat laat in een lichaam, in een huis.  In soepele, soms spreektalige maar nooit simpele verzen zet Max Temmerman dat verleden op sterk water. Daarachter lonkt een beloofd land om lichter in te leven: een Amerika of minstens bijna een Amerika. Zo’n bijna dat heel nabij is. De talentvolle dichter zingt doordringend en met overgave over hoe alles nog moet beginnen."

Eind januari weten we meer.  Meer info: www.boek.be

 

 

Eindejaarslijstjes (II)

humo

(c) Nico Sturm, Humo, maandag 30/12/'13

 

Achterafgedicht # 9
Kwijt

tyfoon

Op donderdag 28 november  verschijnt in De Morgen Kwijt, een achterafgedicht over de doortocht van de Tyfoon Hayan op de Filipijnse eilanden. De dodental na Tyfoon Haiyan loopt op tot 5000. Meer dan 1000 anderen blijven vermist. Hele huizen, straten en dorpen werden weggevaagd. 

Achterafgedicht # 8
Een bol van overblijven

armoede

Op donderdag 24 oktober verschijnt in De Morgen Een bol van overblijven, een achterafgedicht over de jaarlijkse Werelddag van verzet tegen armoede die viel op 19 oktober jongstleden. Tijdens die ene dag treden (kans-)armen op de voorgrond. Je kan het gedicht hier lezen bij 'nieuw werk'.

UV Bijna een Amerika 3D (1)
> > Feestelijke bundelpresentatie Bijna een Amerika  >> Za 5 oktober 2013, 20 uur, Theaterzaal Tutti Fratelli, Antwerpen 

Twee jaar na mijn uitverkochte debuut Vaderland verschijnt bij Uitgeverij Vrijdag de opvolger. "Bijna een Amerika is meer dan een beklijvende archivering van het verlies, zelfs meer dan een hoogst persoonlijke getuigenis over gevloerd worden en weer recht krabbelen. Wat mij het meest treft in deze bundel is het waardige wachten, de liefde voor wat rest en dan: het stille schitteren, het plotse stralen." - Annelies Verbeke -

Programma:
Uitgever Rudy Vanschoonbeek heet welkom, schrijfster Annelies Verbeke leidt in, singer-songwriter Matt Watts zingt & première videogedicht 'Horror, een sprookje' (Cineast: Jess De Gruyter, soundtrack: Matt Watts & the Calicos). Ikzelf lees voor. Zin om erbij te zijn? Stuur een mailtje.

Lanceringsfeestje Bijna een Amerika
bundel

Zaterdag 5 oktober 2013 hield Uitgeverij Vrijdag  Bijna een Amerika boven de doopvont in de theaterzaal van Tutti Fratelli te Antwerpen. Uitgever Rudy Van Schoonbeek heette welkom, singer-songwriter Matt Watts speelde twee nummers (waaronder één nieuw, gebaseerd op Vaderland ) & Annelies Verbeke leidde de bundel in. Ik las enkele gedichten voor aan de bomvolle zaal.
Cineast-dichter Jess De Gruyter maakte er deze kleine reportage over:

Lanceringsfeest "Bijna een Amerika"

 

 

Videogedicht Horror - een sprookje

jess

De boekpresentatie van Bijna een Amerika, op zaterdag 5 oktober in de theaterzaal van Tutti Fratelli te Antwerpen, werd afgetrapt met de première van het videogedicht Horror - een sprookje.  Je kan de film hier >>> Horror - een sprookje bekijken.
Jess De Gruyter, cineast en dichter, u ziet hem achter z'n camera staan tijdens de opnames van het videogedicht, maakte ook een kleine reportage van het geslaagd lanceringsfeestje. Een van de volgende dagen verschijnt het op deze site.

 

Goed Gezelschap

Standaard der Letteren luidde begin september het literaire najaar in met overzichten van nieuwe boeken, oa ook van te verwachten poëziebundels.

SdL

Achterafgedicht # 7
Fantoompijn

bos

Op donderdag 19 september verschijnt in De Morgen Fantoompijn, een achterafgedicht over de ontruiming van het Ferrarisbos in Wilrijk.
Kan een bos dat meer dan twee eeuwen oud is zonevreemd zijn? Je kan het gedicht hier lezen bij 'nieuw werk'.

Tekst/figuur

tekstfiguur
Vanmorgen zat dit in de post: het resultaat van mijn samenwerking met illustrator Daan Botlek. In duo deden we mee aan TEKST/FIGUUR,  een project van MASHVILLE (Adam Oostenbrink) en de Rotterdamse dichter Daniël Dee.  De gedichttekeningen van Lucebert vormen de inspiratiebron; MASHVILLE wilde 'uitzoeken  of 21 getalenteerde beeldmakers en evenzoveel dichters in staat waren Lucebert te evenaren en een organische wisselwerking tussen beelden en de woorden van een gedicht tot stand weten te brengen.'  Het eindresultaat, een tentoonstelling en bijhorende uitgave, werd gepresenteerd tijdens Poetry International 2013 te Rotterdam. Dichters die meededen:  Tsead Bruinja, Andy Fierens, Sylvie Marie, Bianca Boer, Daniel Dee, Ellen Deckwitz, Ester Naomi Perquin, F. Starik (...)
Het gedicht in kwestie, 'Geheimtaal', verschijnt ook in licht gewijzigde vorm in Bijna een Amerika, mijn volgende bundel.

Achteraf gedicht
(Elke donderdag, een jaar lang, in De Morgen)

Voor de rubriek ‘Achteraf gedicht’ schrijven vijf dichters elke donderdag beurtelings een gedicht over de actualiteit die het momentum overstijgt. Het project van de literaire organisatie VONK & Zonen en De Morgen ging van start gaat op 31 januari 2013, niet toevallig ook Gedichtendag. (Zie de schone dubbele pagina op foto.)Vijf dichters blikken vanaf die dag afwisselend en wekelijks in de donderdageditie terug op de actualiteit. Delphine LecompteMaarten InghelsRuth LastersMichaël Vandebril en ikzelf belichten steeds met een gedicht een onderwerp dat nog nazindert.

De nieuwe rubriek ‘Achteraf Gedicht’ overspant het jaar 2013 en laat een waaier aan onderwerpen aan bod komen. De politieke wereld, cultuur, maar ook het klimaat, de slabakkende economie en kleine fait divers - potentiële aanleidingen te over. Historische momenten naast achteloze anekdotes. Alle gebeurtenissen die het gezegende jaar 2013 kleur en smaak geven, krijgen de kans vertaald te worden in een achterafgedicht.

En natuurlijk vormen alle achterafgedichten tezamen een poëtisch jaaroverzicht. Waarmee dezelfde dichters dus op tournee gaan, te beginnen met een première in de Arenbergschouwburg (medio november 2013).  Maar daarover later (veel) meer.

Achterafgedicht #6
Vakantie

IMG_2030[1]

Op donderdag 8 augustus verschijnt in De Morgen alweer mijn zesde achterafgedicht. Vakantie (u vindt het op deze site bij nieuw werk) vertelt een zomers komkommerverhaal (bestaan er andere?) over een vakantie-uittocht, een aanrijding, een leuk gesprek in de berm en een lekker irritante kijkfile.

 

Eenzame Uitvaart nr. 41: J.S.

schoonselhof

Vanmorgen om tien uur begeleidden we de heer J.S. naar zijn laatste rustplaats op het Antwerpse  Schoonselhof. Omdat men een week geleden terecht vermoedde dat niemand hem een laatste groet zou brengen, deed het OCMW een beroep op de diensten van De Eenzame Uitvaart. Dat literair project vraagt in zo'n geval een dichter om een persoonlijk gelegenheidsgedicht dat bij de teraardebestelling als afscheid dient. Sinds kort maak ik, samen met (coördinator & dichter) Maarten Inghels, Bernard Dewulf, Lies van Gasse, Stijn Vranken, Andy Fierens en Joke van Leeuwen, deel uit van de groep die deze gedichten schrijft. Mijn eerste gedicht voor De Eenzame Uitvaart heet 'Afspraak', en vind je op de pagina nieuw werk.   www.eenzameuitvaart.be

 

Drie maanden in een palliatief centrum

"Mijn moeder in een rolstoel en elke dag ander gezelschap - we vormden een bende nomaden in een tijdloze omgeving. Er was teveel eindigheid in onze levens, en geen betere troost dan die eindeloze weilanden en bossen achter de boerderij."

Eind augustus 2012 publiceerde DS Weekblad mijn reportage over CODA Hospice, het palliatief centrum waar mijn moeder haar laatste maanden doorbracht. Hier vind je de integrale PDF-versie terug.

" In Gooreind, helemaal in het noorden van de provincie Antwerpen, ligt Coda, verscholen tussen de rododendrons, statige beukenlanen en eikenbossen. Acht kamers, een dagcentrum en een uitvalsbasis voor de thuiszorgploeg in een boerderij die dienst deed als opleidingshuis voor novicen van het nabijgelegen franciscanessenklooster. Het landschap ligt er al eeuwen onaangeroerd bij. De boeren en kloosterzusters ruimden plaats voor terminale gasten. Paard en kar werden vervangen door ambulances en lijkwagens."

Achterafgedicht #5
Geheugenverlies

Kreupelhout 004

Op donderdag 4 juli verschijnt in De Morgen mijn vijfde achterafgedicht. Zoals steeds belicht het een onderwerp uit het recente verleden dat even bleef hangen. Ik draag Geheugenverlies (u vindt het op deze site onder de hoofding nieuw werk) op aan Berlinde De Bruyckere die ons land dit jaar op de 55ste Biënnale van Venetië vertegenwoordigt. Haar installatie Kreupelhout toont een gigantische gevallen boom die, net als Venetië zelf, op machtige wijze verwijst naar gelatenheid en kwetsbare aanvaarding. In een briefwisseling met J.M. Coetzee schreef ze deze woorden: “Het besef dat we in de dood geen herinneringen, geen geschiedenis kennen is geruststellend voor mij.”

 

Raar,  zo'n pagina. En vooral ook leeg.
Zal snel eens wat aanleiding geven voor extra info.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Max_Temmerman_(dichter)


Achterafgedicht #4

dingen die je niet...
Een gedicht over Toby Alderweireld. (Kevin De Bruyne passeerde immers nooit op het Kiel.) Over de zin en vooral de onzin van het verplaatsen van een voetbalclub. Mijn vierde achterafgedicht verscheen op donderdag 30 mei in De Morgen. Het staat integraal op deze site, onder nieuw werk.

 

 

 

David Bowie

Deze zomer kondigt zich aan met een dreigende vrijdagavond. Wolken hangen laag en de wind ranselt de beuken in mijn straat. Maar morgen wordt het zomer. Echt zomer. En als niet morgen, dan wel overmorgen. Avonden gaan uitlopen in nachten en we gaan zonsopgangen meemaken. Echte zonsopgangen. Met veel roze in de lucht. En met roepende uilen.

David Bowie - uit Vaderland

Het geluid van de lucht, de warme wind en de geuren. Dat is de setting.
Ik zit buiten in de zon en bereken gewoontegetrouw
mijn kansen op herkansing. Ik krijg een ingeving,
als een zachte imperatief: Laat ik een gedicht schrijven.
In m’n hoofd.
Ik denk aan hoe ellendig april was en hoe druk juni.
Aan David Bowie, dat najaar toen ziekenhuisbezoek
een vast onderdeel werd van mijn dagen.
Hij zong 'Wild is the wind', als een goedkoop ritueel.
Het gedicht moet over Bowie moet gaan.
Het is een laffe dag.
Onweer hangt als een belofte.
Wolken schuiven voor en voorbij de zon.
De ziekenhuisgangen hingen vol sodium,
en de ziekenhuisparking vol radium, van het diepste oranje ooit gezien.
Een hond blaft.
Een auto rijdt stapvoets.
Kerkhofbezoekers kwetteren als mezen.
Dit had een zomerdag kunnen zijn van een andere orde.
Van eeuwigdurende landerigheid en van talkshows aan zee.

De eerste week van juni kondigt zich alvast koud en nat aan. Gelukkig maar. Op donderdag 31 mei treed ik 's middags aan op de Donderdagen van de Poëzie in de Permeke Bibliotheek te Antwerpen.

Johan de Boose praat er met me over Vaderland. Organisatie: Antwerpen Boekenstad. Meer info: www.permeke.org Twee dagen later staat nieuw werk centraal. In Gelieve de volgende correcties nog door te voeren lezen oa ook Maarten Inghels, Christophe Vekeman & Stijn Tormans voor uit fonkelnieuw werk. Styrofoam maakt muziek, en draait op de afterparty. Gelieve… vindt 's avonds plaats in de kleine zaal van de Arenbergschouwburg. Info & tickets: www.arenbergschouwburg.be

 

Minder

Op Valentijnsdag 14 februari verscheen mijn eerste Achterafgedicht in De Morgen.
Je kan het project uiteraard wekelijks volgen in de krant, telkens op donderdag, en ook op de de website van Vonk & Zonen.
Minder  huldigt Roger Raveel maar ook Koningin Beatrix en de hoogovens van Arcelor Mittal - allemaal instituten die er niet meer zijn, of op het punt staan te verdwijnen. Je vindt Minder ook terug op de pagina nieuw werk.

Wayward Wind

De soundtrack van lente 2013:
Wayward Wind, de nieuwe plaat van Matt Watts & the Calicos.

Wayward Wind klinkt fan-tas-tisch. Matt Watts & the Calicos klinken vol, warm, nostalgisch en très Americana. Niet bombastisch, wel genereus. Niet aanstellerig, wel steeds erg in your face en oprecht. John Cale heeft ook een nieuwe plaat uit, maar deze leg ik vaker op. Tsja.

Op de achterkant van de hoes staat een gedicht van mij, Dorische Orde. Wie het wil lezen moet de plaat kopen. Je kan Wayward Wind oa bestellen via  Tune Up, alleen maar de beste platenzaak van de Lage Landen.
(Carlo Andriani schenkt ook de beste espresso en soms moet je er zelfs niet om vragen...)
> > >
Tune Up
Melkmarkt 17, boven IMS
2000 Antwerpen
T/F: 03/ 226 84 11

 

 

Dichter bij de Dag

Op een warme junidag in 2011 streek Dit is de dag, het actualiteitenprogramma van de Nederlandse Radio 1, neer in Antwerpen. Ze maakten een live talkshow over de problematiek van de Schelde-uitdieping, met tal van gasten, en vroegen daar naar gewoonte een dichter bij. Ik schreef er het instant-gedicht Het Water, (een ode aan het loodswezen) dat hier te beluisteren valt.

 

 

Leegte Lacht - Tonnus Oosterhoff - De Bezige Bij 2012

De jury van de Paul Snoek Poëzieprijs 2013 (Elke Brems, Johan de Boose, Peter Holvoet-Hanssen en ikzelf) vonden Leegte Lacht van Tonnus Oosterhoff de beste, meest opmerkzame en krachtige bundel van de voorbije drie jaar.  Oosterhoff pakte het aanwezige publiek in Sint-Niklaas bij de prijsuitreiking op zondag 21 april schijnbaar moeiteloos in en toonde zich een meer dan terechte winnaar.
De andere genomineerden waren Esther Jansma met Eerst, Delphine Lecompte met Blinde gedichten, Benno Barnard met Krijg nou de lyriek, Leonard Nolens met Zeg aan de kinderen dat wij niet deugen en Adriaan De Roover met Enkelvoudig Blauw.

 

 

 

 

Achterafgedicht

Elke donderdag opnieuw is het met spanning uitkijken naar de wijze waarop de fotoredactie van De Morgen onze achterafgedichten weet te verwerken tot een verrassende combinatie van beeld en poëzie. Zelf was ik erg tevreden met de wijze waarop ze mijn sonnet Daarom, Gilgamesj, van beeld voorzagen. Je kan het gedicht lezen op deze site, op de pagina nieuw werk.

Deus Ex Machina 142 > Le Pot Belge

Op vrijdag 8 februari 2013 stellen we in het PoëzieCentrum te Gent het fonkelnieuwe en tweetalige nummer van Deus Ex Machina voor. Le Pot Belge bevat bijdragen van auteurs aan weerszijden van de taalgrens, zoals: Johan De Boose, Laurence Vielle, Benno Barnard, Delphine Lecompte, Jan Pollet, Pascal Leclercq en vele anderen.

Info: www. deusexmachina.be

Nieuwe vinyl van Matt Watts & the Calicos
>> WAYWARD WIND

De Antwerps-Amerikaanse singer-songwriter Matt Watts brengt met z'n nieuwe groep the Calicos acht maanden na z'n vorige plaat de nieuwe lp Wayward Wind uit. Het tien nummers tellende album dat exclusief op vinyl wordt uitgebracht, werd gemixt door Fritz Sunderman (Axelle Red, Hindi Zahra...), gemasterd door Staf Verbeeck (dEUS, Daan, PJ Harvey...) en opgenomen door Guido Beeck voor Bobonne Records.

Alle songs werden geschreven door de Antwerpse Leonard Cohen himself, Matt Watts (denk: Dylan Thomas komt Lou Reed tegen en onderweg drinken ze een koffietje-with-something-on-the-side in de diner van Nick Drake). De titelsong Wayward Wind is 'a song of impulse and calamity'. De voorkant van de platenhoes is een schilderij van de Amerikaanse auteur S.M. Balkcom. Op de achterkant staat een gedicht van mijn hand. Dorische Orde werd op maat van de afmetingen van de hoes geschreven en bevat een dialoog tussen een koppel dat terugblikt op z'n uiteenvallen. Wayward Wind komt uit in februari 2013. Hou vooral ook mattwatts.bandcamp.com in het oog voor meer info. Via die pagina kan je nu reeds de eerste single beluisteren, Black Mountain Pass. Ik ben verkocht en verknocht, en hoop van u hetzelfde.

 

Paul Snoekprijs 2013

Op 21 april 2013 reikt de stad Sint-Niklaas de 7de Paul Snoekprijs uit.  Deze literatuurprijs bekroont een bundel Nederlandstalige poëzie en werd voor het eerst uitgereikt vijf jaar na het overlijden van de de dichter. Krachtige poëzie, relevant en hedendaags werk  - daar is het hem allemaal om te doen. Samen met collega-juryleden Elke Brems, Johan de Boose en Peter Holvoet-Hanssen ga ik de komende maanden op zoek naar 'de beste Nederlandstalige bundel van de voorbije drie jaren.'

Dit is tot op heden de erelijst van de Paul Snoekprijs (met dank aan Wikipedia):

  • 1986: Rutger Kopland voor Dit uitzicht
  • 1991: Peter Verhelst voor Obsidiaan
  • 1996: Stefan Hertmans voor Muziek voor de overtocht
  • 2001: Anneke Brassinga voor haar bundel Huisraad
  • 2004: Nachoem Wijnberg voor zijn bundel Vogels
  • 2007: Joost Zwagerman voor zijn bundel Roeshoofd hemelt
  • 2010: Peter Holvoet-Hanssen voor zijn de bundel Navagio

Verstrooid papier. Wat lezers in boeken achterlaten

René Franken van het Antwerpse Antiquariaat Demian verzamelt al twintig jaar opmerkelijke gedrukte en beschreven papiertjes, foto’s en ander verstrooid papier dat hij vindt in de door hem aangekochte boeken. Verstrooid papier verschijnt ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van Demian en bevat een selectie uit wat lezers in boeken achterlaten, met teksten van 91 schrijvers en kunstenaars die bij Demian over de vloer komen. Met bijdragen van (oa) Nick Andrews, Benno Barnard, Peter Benoy, Hedwig Borgers (!eindelijk!), Antoine Boute, Jeroen Brouwers,  Annemarie Estor, Andy Fierens, Lies van Gasse, Dirk Leyman, Tom Liekens, Erik Vlaminck, Stijn Vranken, Willem van Zadelhoff, ...

Mijn bijdrage: het gedicht Een kamer met uitzicht.
Als een eerbetoon aan Franken & Forster.
2012 Antwerpen Demian 192p. 21:16 cm. gebonden. Illustraties in kleur.
Info & aanschaf: www.demian.be

 

Jury 25e C. Buddingh'-prijs nomineert Ellen Deckwitz,
Jeroen Mettes, Max Temmerman en Michaël Vandenbril

Op donderdag 14 juni a.s. wordt op het Poetry International Festival Rotterdam voor de vijfentwintigste keer de C. Buddingh'-prijs uitgereikt aan de dichter van het beste Nederlandstalige poëziedebuut van het afgelopen jaar. De jury, bestaande uit Annelies van Hees, Jan de Roder en Xavier Roelens, nomineerde uit vijfentwintig ingezonden debuutbundels de bundels van Ellen Deckwitz, Jeroen Mettes, Max Temmerman en Michaël Vandebril. De genomineerde dichters zijn al langer actief in de wereld van de poëzie, maar publiceerden pas afgelopen jaar hun eerste bundel. Jeroen Mettes' poëzie verscheen postuum onder de titel Nagelaten werk.

De C. Buddingh'-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie is een initiatief van Poetry International en wordt sinds 1988 uitgereikt aan de schrijver van het beste poëziedebuut. In het verleden kende de prijs winnaars als Anna Enquist, Michaël Zeeman, Tonnus Oosterhoff, Joke van Leeuwen en Mark Boog, die na hun debuut allen uitgroeide tot dichters van naam. Aan de C. Buddingh'-prijs is een geldbedrag van € 1.200,- verbonden.

Het 43e Poetry International Festival vindt plaats van 12 tot en met 17 juni 2012 in de Rotterdamse Schouwburg.

www.poetry.nl

nieuw werk

nieuw werk

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35
  • 36

AANRAKING

Iedereen begint in het klein.
Hoe ik ontstond, met het blote oog
kon je me niet zien, zo miniem

was ik. Al snel veranderde
mijn moeder, wat later de mensen
rondom haar. Straat na straat

volgde de eerste stad. Het land
was een kleine sprong en op een dag
daverde de aarde zelf heel even.

Het lijkt niet te geloven maar het is waar:
binnenkort raak ik ook u zacht
maar vastberaden aan.

Eenzame Uitvaart # 103

NIKKEL EN PLASTIC

Een man uit Nederland strandde in de stad
die de zijne werd en daarna was. 61 jaar is jong
zegt men. Een mens verdient meer maar een mens
heeft over zijn leven niet veel te zeggen.

Een man uit Nederland voelde zijn einde jarenlang
naderen. Het kwam hem op het spoor in een wijk
in het Noorden waar de trams door de straten slingeren
walsend van wanhoop, dronken van stroom.

Een man uit Nederland stierf op het einde van een jaar
en vertrekt aan het begin van een nieuw. Het zegt niet veel,
het is romantiek opgetrokken uit nikkel en plastic
maar veel meer dan dat rest ons niet.

Een jaar vangt niet anders dan een dag of een maand.
Met de mechanica van oude ledematen
trekt het zich op gang, tastend in het duister
op zoek naar de contouren van elk nieuw begin.

 

OPTELSOM

Diep in de nacht spoel je tegen mij aan
als een golfslag van armen en benen.

Een optelsom van donkere onderstromen.
Groene flessenpost van lang geleden.

Urenlang is er niets dat mij belet jou
te zien liggen en daarvan niet te bekomen.

Noordzeeschuim van Engeland tot Oostende,
de zee blijft een bekeerling.

En altijd komen getijden in paar.
Eb en vloed. Wij.

Eenzame Uitvaart # 87

BINNEN

Van de bussen die met een rotvaart
de kasseien onveilig maken tussen park en plein,
vooruitgang zou zo niet mogen denderen,

tot de ader van doorgaand verkeer.
Statische ruis scheert rakelings voorbij
aan wie hier altijddurend verblijft.

In het midden het lege sportveld, uitgelicht
als de vitrine van een failliete winkel. Ik liep
er rond, ik liep er niemand tegen het lijf.

Waar u woonde, volstonden deuren en ramen
niet meer. Lawaai daalde op u neer als fijn stof.
U werd een mol en groef zich in. Sneeuw hoopte op.

Eenzame Uitvaart # 80

HET VOLSTAAT

We weten waar u geboren bent
en achterhaalden waar u stierf.

We kennen de data.

De straat waar u woonde
heeft voor ons geen geheimen.

Velen van ons
leerden er autorijden.

Uw naam, in mijn bleke oren,
klinkt als een bezwering.

U kwam van ver, ruilde met uw klinkers
en wisselende intonaties continent

voor continent. Het is weinig, maar
aangelengd met schaamte volstaat het.

Toen u stierf,
regende het dagenlang.

 

Eenzame Uitvaart # 72

HELDENDAAD

Het is iedereen gegeven groots en meeslepend te leven
al stellen sommigen indrukwekkende randvoorwaarden
voor de realisatie van hun heldendaden.

Zij hebben monsters nodig en bevechten uitsluitend
beschavingen aan het einde van de wereld.

Na jaren keren ze in triomf terug met straffe verhalen
waarvan de echtheid onmogelijk valt te achterhalen.

Anderen verblijven heel hun leven op dezelfde vierkante
centimeter. Zij verhuizen nooit, hebben geen nood
aan dure rekwisieten. Met hun geheugen geven ze reliëf

aan de plattegrond van huizen, winkels, straten.
Zij leven als een slaapwandelaar in het donker:
trager, ja, maar ook behoedzamer. Deze helden

geven in 3D vorm aan onze te snelle levens.
Een treffend voorbeeld van zo’n daad? Naar men zegt
had u de meest aanstekelijke lach van de hele straat.

 

 

 

Eenzame Uitvaart # 64

AMERIKA

Ik hoop maar dat u in bed lag toen de dood u overkwam.
Een kussen opgeklopt in uw rug, naast u een boek
of de krant. Misschien keek u uit het raam, bewonderde u
de blijde intrede van de lente langs de Leien?

Ik hoop maar dat u niet op de trap, de leuning kwijt,
een hand klauwend in de lucht. Dat u niet op weg
naar uw kelder of over de drempel naar uw tuin,
waar een kat had laten horen dat ze honger had.

Mensen die niet veel mensen meer kennen, hebben
ruimte zat. Hun uren vullen zich niet meer als vanzelf,
geen stemmen kleuren hun kamers. Ik heb het huis
gezien waar u woonde, het kan niet anders

of u hebt in uw laatste jaren leegte uitgediept.
Zoals een patriciër zijn vermogen tot in de nok
van zijn woning opstapelde, zo hebt u een verzameling
aangelegd van balen vergeelde lucht.

Genadeloos laat vonden wij u maar de bestemming
van uw laatste reis hebt u zelf mogen kiezen.
Ik hoop maar dat u nu al meer dan een jaar
verblijft u in uw hoogst eigen Amerika.

Eenzame Uitvaart # 61

LAMENTO

Van alle seizoenen stelt de lente wat ons rest
het hardst op scherp. Zo weet wie in april sterft
of in mei meer dan wie ook wat hij allemaal verliest.
Donkere wolken kadreren nieuwe kleuren,

het groen dat altijd eerst schijnt te ontluiken
aan de meest verweerde bomen. U stelde de tijd zelf
op scherp. Seconden tikken extra luid nu, als
begrenzingen aan lege momenten.

Het heeft zo moeten zijn: geen gehuil weerklinkt,
verwensingen noch geroep maar ook aan uw graf
slaat de dood kleine wonden. Uw heengaan,
in deze lichtgevende maanden, schrijnt.

 

Eenzame Uitvaart # 54

HANDLEIDING VOOR EEN LAATSTE UUR  

Hoe iemand aankijken die je nooit eerder zag?
Zoals in een droom na plots ontwaken:
met ogen wijd open.

Wat tegen iemand zeggen die je nooit eerder sprak?
Volg de vluchtlijnen van je mond. Spreek zacht,
steek je hand uit.

Hoe iemand gedenken die je nooit hebt gekend?
Kijk dan: lijkt niet iedereen op iedereen?

Hoe afscheid nemen van iemand die niet eerder
in je leven was? Verlegen. Haperend. Op de tast.

Zie hoe het zonlicht schuin valt

Zie hoe het zonlicht schuin valt
over een handvol kruisen. Ze duiden
routineus op graven, op levens
die werden afgebroken.

Een landschap herinnert zich alles
wat zich ooit binnen zijn grenzen afspeelde
en ook tot vergeving is het niet in staat.

Het bloed. Het donderen. De lichamen.

Het verleden nestelt zich in het gras,
de halmen, de haag.

Hoe diep ligt de oorlog hier verzonken?
Voor hoelang nog? En ook: tot waar?

HET DAGLICHT IN

Een voornemen formuleer je het best
op het moment dat je weet dat je weet dat je ’t weet.

Laten we dit jaar als een paar nieuwe schoenen
inlopen. Als een kraakverse gewoonte die nog knelt.
Laten we een wandeling maken. De straat op,
het plein langs tot aan de brug. Ik bied je mijn arm aan
en jij leidt ons trage Siamezenlichaam in een grote boog
de stad om en weer terug.

Laten we de doden meenemen, een ommetje maken
langs de straten waar zij zo graag kwamen.
We kunnen een praatje met hen slaan, zoals jij
tien jaar geleden al deed. Iedereen doet je de groeten
zong je

en iedereen huilde.

Na tien lange jaren zonder één enkele statusupdate,
na een decennium vol serieuze maneschijn,
stelde je luidop deze vraag: waar zijn we en waar aan toe
en waar met ons naartoe? Dat was het moment natuurlijk.
Het moment dat kantelde. Wedden dat je toen,
met één oogopslag, besloot naar voren te treden,
het daglicht in?

2013 ging je goed af, David Robert Jones, en wij sluiten aan.
Ook met ons zal het de komende dagen en maanden
alleen maar goed gaan.

(mijn negende achterafgedicht zoals het verscheen in De Morgen op 28  november 2013)

KWIJT

Op de dag dat ik mijn ouderlijke huis leeghaalde
in een eindeloze processie van kringwinkel
naar recyclagepark en terug, werd ik omringd
door herinneringen die als platgetrapte kauwgom
aan de bezittingen kleefden waar ik afstand van deed.

Ik smeet beelden uit mijn jeugd in afvalcontainers
en sorteerde stemmen van vroeger bij het glas
en de metalen. Per volgeladen wagen werd mijn haar
witter, mijn kleren stoffiger, het huis zelf leger en leger.
Toepasselijk sierden rouwranden ’s avonds mijn nagels.

Die ganse dag zond de radio reportages uit over de ramp
op de Filipijnen. Men verhaalde over huizen zonder dak,
dorpen als ontoereikende argumenten van tafel geveegd
en containerschepen die verdwaasd op het droge ontwaakten.

Er bestaan vele manieren van kwijtraken. Op de Filipijnse
eilanden werd het donker en begon het te regenen.
De wereld werd zwart en nat. Bij het aanbreken van
de volgende dag bleek dat er niets meer over was.

 

Eenzame Uitvaart # 47

ALS VANOUDS

Vanmorgen nog liep ik door de straat waar u woonde.
Het zonlicht schuin door de bomen, invalswegen door de stad
als messen door boter. Ik kan me vergissen maar er leek me
niet veel veranderd sinds u -

Ik zag een man lopen, voortgetrokken door een loensende hond.
Een jongetje blokkeerde het voetpad met een zelf opgetrokken fort
van fiets, voetbal en springtouw. Geen mens kon nog passeren
maar dat leek niemand te irriteren. De deur van Taverne Erasmus
stond open. Een magere vrouw schrobde de vloer en stuurde
een waterval van schuim en aangekoekte praat over de blauwe steen
tot onder mijn voeten.

In een wingerd rond een schutting hoorde ik drie draagbare transistorradio’s
die klonken als slecht afgestemde duiven. Verder weg zoemde de Ring
en boven de daken maakten vliegtuigen zich klaar om te dalen,
om grond te raken.

Alles ging als vanouds. Als kleine dingen veranderen, bijvoorbeeld leeftijd,
dan zijn het minieme accenten in een doorlopende tekst waarvan de grote lijnen
onveranderd blijven. Alleen u. Aanstonds bent u er niet meer bij.
Nemen wij onze hoed in onze handen. Vandaag nemen wij afscheid.

 

 

(mijn achtste achterafgedicht zoals het verscheen in De Morgen op 24  oktober 2013)

EEN BOL VAN OVERBLIJVEN

Van mijzelf heb ik weinig te geef.
Ik bedoel: ik tel niet alleen de dagen
van de maand af tot het broodnodige
aanvangen van elke nieuwe,

ik houd ook de minuten en uren bij
tot het aanbreken van elke nieuwe dag.

Het stopt nooit. De beweging in de slag
van de wijzer, de seconde die als een razende
draait om zijn as. Er verandert zo weinig.

Hoe ge vast kunt zitten
als een auto in de modder.

Voor wie honger heeft duurt alles langer
en dorst maakt moe. Ik verzamel wat ik heb

tot een bol van overblijven. Het is een natuur
geworden. Een tweede. Het helpt
om overeind te blijven

maar al maak ik wat mee, een lege maag
kunt ge niet afwijzen. Dat gaat niet, nee.
Dat gaat niet.

(mijn zevende achterafgedicht zoals het verscheen in De Morgen op 19 september 2013)

FANTOOMPIJN

In Wilrijk stond een bos dat de statige leeftijd
had bereikt waarvoor plantsoenen en lanen
uit eerbied hun kruinen naar hun wortels buigen

De ouders van de overgrootmoeder van mijn vader
flaneerden er op zondag graag door het rococodecor
van sleutelbloem, dalkruid, bosanemoon en daslook.

Het woord hoogbouw bestond nog niet, ze bewonderden
het bos als een kathedraal van groen, hout en mos.

Gisteren werd die kathedraal in luttele uren omgehakt,
als een ordinaire oprit aangestampt en bij elkaar geharkt.

Dom, dom, dom bos.

Al die jaren had het abusievelijk op een plek gestaan
die voor een mooie opslagloods was voorbestemd.

Erosie treedt op als een welgekomen fantoompijn.
Het zal nu niet lang meer duren. Binnenkort weet
niemand nog wat we missen of waar we vandaan.

 

(mijn zesde achterafgedicht zoals het verscheen in De Morgen op 8 augustus 2013)

VAKANTIE

Op de ring rond Antwerpen botste ik, van links naar rechts
invoegend, tegen een andere Fiat die van rechts naar links
uitweek. Op de pechstrook raakten we aan de praat.
Onze auto’s besnuffelden elkaar als nieuwsgierige honden.

Haar 500 reed op San Pellegrino en leed aan nachtblindheid.
Mijn Stylo hield ervan om als een legionair de Alpen
over te steken, terug naar de heuvels van Rome.

We keuvelden wat en bruinden in de zon. Vakantie brak aan.
Onbeschaamd keken we terug naar de Juten, de Angelen
en de Saksen die in een kijkfile hun goden dankten.

‘Toch jammer’, zei ik tegen haar.
‘Had ook jij niet liever een Audi geraakt?’

Eenzame Uitvaart # 41

AFSPRAAK

Is het een schrale troost
te weten dat in de dood
iedereen eenzaam is?

De meest gevierde man
eindigt jaren na zijn leven
als een verlaten graf.

Of ik dat zo zeggen mag?
Misschien biedt het soelaas
voor u en voor ons houvast.

Iets anders waar ik aan dacht.
Iedereen die leefde voelde
zich, al was het één seconde,

verbonden met iemand anders.
Een moeder. Een vader. Iemand
uit de buurt. Een vriend.

Wedden dat ook u één dezer
waar u ook belandt, zo iemand
weervindt?

Dat het u goed gaat, meneer S.
Dat wij elkaar niet kennen,
nog niet. Maar ooit, op een dag

(mijn vijfde achterafgedicht zoals het verscheen in De Morgen op 4 juli 2013)

GEHEUGENVERLIES

Terwijl Venetië zelfzeker lag te blinken
aan de beide oevers van haar groot kanaal
- waar ze op een dag weer in gaat verzinken,
haar eigen oorsprong wordt haar nog fataal -

legde ik een boom neer als een gewond dier.
In het donker, voor de buitenwereld onzichtbaar,
stelpte ik zijn wonden en leidde hem tot hier,
tot deze zwarte grond als laatste draagbaar.

Het kwam traag tot mij als een inzicht van later.
Ook omzwachteld als een wel doordacht bedrog
schrijnt steeds de waarheid harder dan de leugen.

Ooit lost ook deze pijn op maar nu nog
staat dit besef als een paal boven water:
telkens een moeder sterft, verdwijnt een geheugen.

 

 

 

(mijn vierde achterafgedicht zoals het verscheen in De Morgen op 30 mei 2013)

DINGEN DIE JE NIET KUNT VERPLAATSEN

Om te beginnen geboortedata. Velen hebben het geprobeerd
met verf in het haar en winkelhaken achter de oren maar
allen faalden.  Leeftijd wordt door handen weggegeven.

Bij uitbreiding alles wat eerst komt. Een kus, een kind,
een bord kwaad tegen de grond. Steeds staan plaats en jaar
voor eeuwig en drie dagen vlijmscherp in je geheugen gegrift.

Maar ook de laatste dag, vol schrompelende minuten.
Komen zal hij. Uitstellen is daar niet bij.

Een triomfantelijke oude berk verplaatsen,
op het einde van de maand mei, ook dat is onbegonnen werk

Afblijven geblazen ook van spookhuizen op een kermis.
Die verplaatsen, daar komen vodden van.

En een voetbalclub? Kun je pakweg Zulte Waregem
uitgraven uit de klei en neerpoten op het Kiel? Ach wat.

Van sommige dingen moet je afblijven. Bewijs: als de Ratten
hun jeugdspelers niet vroegtijdig hadden verpatst, dan zouden

Thomas Vermaelen, Jan Vertonghen, Toby Alderweireld
& Moussa Dembele  - een half team Rode Duivels quoi -

nu nog steeds triomfantelijk voor Beerschot spelen.

april 2013
(Mijn derde achterafgedicht zoals het verscheen in De Morgen op 25 april 2013)

DAGEN VAN IJZER, DAGEN VAN LOOD

Alles kwam terug. De vrouw die als een harnas
was opgetrokken uit weerstand. Haar lichaam
dat samen spande telkens ze het woord nam. De lucht
die dan trilde en het flikkeren van haar parels.

Ze stierf en alles kwam terug. De dagen van ijzer,
de dagen van lood. Ik herinner me de tv-presentatoren
die ons elke avond bestraffend toespraken: of wij
niet wisten van Waterschei en Belfast? De metalen
kilte die uit Winterslag kwam aangewaaid,

de doden om de Falklands. Ik leerde lezen en schrijven
toen, ik leerde luisteren ook en hoorde voor het eerst
het woord crisis. Het viel als een olievlek plomp
op de grond en het zou er blijven liggen.

Mannen die opmarcheren achter vlaggen. Politiekordons
in elkaar vastgehaakt en de brandende symboliek
van stapels autobanden. Die beelden. Nog steeds
smaken ze naar wat toen als een prop van lood
diep in mijn keel zat weggedoken.

 

maart 2013
(Mijn tweede achterafgedicht zoals het verscheen in De Morgen op 21 maart 2013)

DAAROM, GILGAMESJ,

Voor twee derde god en een derde mens
naar men zegt, hadt gij bij leven alles gezien.
Een wildeman, een slang, een verwenste
godin en de laffe moord op een vriend.

Uw zoektocht is altijd het oudste verhaal
ter wereld gebleven. Terug in uw land
was uw boodschap even kort als radicaal:
tegen de dood is niemand van ons bestand.

Gelukkig dus díe mens die van zijn leven
bijtijds en doorlopend het beste maakt.
Daarom, Gilgamesj, keert terug naar uw Levant.

Staat ons bij, heft klaagzangen aan en waakt
over de sikkel die als bezeten blijft beven.
Roept een zondvloed af. Uw wereld staat in brand.

februari 2013
(Achterafgedicht #3, verscheen in De Morgen op 14 februari 2013)


MINDER

Wekenlang vroor het godsbewijzen
uit de grond en hingen vlokken in de lucht
als een fatale afloop.

Een bevolking hulde zich eerst in burchten,
dan in dons en viel toen stil.

De staalarbeiders aan hun koude lijnen.
Ze stonden erbij als de werkloze mannen en vrouwen
die ze zouden gaan worden.

Een koningin kondigde haar vertrek aan na drieëndertig
lange jaren. Haar woorden waren nog niet koud
of moederloos reageerden haar onderdanen.

Dichter bij huis ging een knokige reus bij ons vandaan.
De oude schilder stierf en over het land regende het
scherven van spiegels en witte vierkanten.

Dat hij er niet meer was, maar dat zijn schilderijen -

We zaten vast in het putteke van de winter en liepen
ten einde. Er was van alles minder en als vanzelf
werd het een week om naturalistisch op terug te blikken.

januari 2013

GLOED

Nooit eerder waren wij meer tezamen
dan die avond toen wij daar stationair draaiden
en luisterden naar hoe Cohen Llorca citeerde
over een Weense wals.

Het werd donker. Het dashboard gloeide op
als een verre fabriek. Eind jaren tachtig,
zaterdagavond, half acht lokale tijd.
Wat toen nog gewoon een radiohit was,
deed onze gevoelstemperatuur ongekend stijgen.

Uiteindelijk komt alles hierop neer:
Doe gewoon. Doe voort. Groei. Gelijk een boom.

december 2012

TIJGERKAT
(opgedragen aan Giuseppe Tomasi di Lampedusa)

De naakte waarheid kwam tot de Prins van Salina
in het vooroorlogs jeuken van zijn bakkebaarden.

Nieuwe tijden braken aan en de Prins was niet
van gisteren. Vermoeid las hij in zijn sterrenhemel

dat niets van waarde nog tijdens zijn leven de bouwwoede
van grootgrondbezitters zou overleven.

Alles moet veranderen opdat alles hetzelfde zou blijven.
Het inzicht kwam in een flits en zou blijven hangen.

Wij moeten een tijgerkat een tijgerkat durven noemen want wie
heeft geen heimwee naar het ancien régime van z’n kindertijd?

Als achteloze nazaten van een verveelde adel liepen wij rond
om de waarde te bepalen van onze bomen, huizen en straten.

Er stonden omwentelingen op stapel maar wij leerden acteren.
Nog in geen duizend jaar zouden wij om veranderingen malen.

oktober 2012

OORLOGSFEESTEN ORGANISEREN

De gastheer van een geslaagd oorlogsfeest
moet toekomstgericht zijn als een man
besneeuwd met schulden en confetti.

In het uur waarin de asbakken geleegd
en de flessen weggesleept, legt hij
een verzameling aan van kronen en kurk.
Een aflossingsplan van bekoringen en leugens.

Wat de gasten zegden, sloeg in als scherven.
Het gezelschap viel uiteen in fragmenten,
het huis ruikt nu naar adem en sigaretten.

Onbeantwoorde vragen richtten ravages aan.
Iemand kwam niet opdagen en later bulderde
de muziek als een trage zee van vuur.

Laat de vliegtuigen maar komen.
Je hoort ze niet, maar ze kennen de weg.

Iedereen is naar huis nu
en iemand moet het gelag betalen.

 

september 2012

CONTINENTAAL

De rancune van Europeanen
hangt hier als een kring onder
water en daar is geen eeuw
tegen opgewassen, geen
verzameling van dagen.

Wij moeten lichter durven leven
en luider beginnen praten als we
ons continent weer als van gisteren
in volle polaroidkleuren willen weten.

Op tv zag ik een kassière in de camera
spreken, recht uit de diepe jaren vijftig.

Het is hier goed.
Dit is bijna een Amerika voor mij.

Haar handen en band bleven ritmisch bewegen.
Niet weten wat morgen komt, kan een zegen zijn.
Te veel ervaring maakt een werelddeel belegen.

 

augustus 2012

GOUDEN DAGEN

De krant sprak van de vroegste meteorologische lente
sinds de negentiende eeuw en al zeggen kranten veel,

het was waar: dit voorjaar verschalkte alles en iedereen.
Opzienbarend snel was het hoe de sneeuw op één ochtend verdween

en hoe zelfverzekerd de natuur tevoorschijn trad
als een wiskundig stelsel, met een dramatische omslag.

Dit alles gebeurde op een dinsdagochtend. Wij keken
naar buiten en haalden diep adem. De wereld blonk weer

en ook wij wisten opnieuw wie en waar we aan toe waren.
Het was met opluchting dat we ontwaakten uit winterse dagen

donker als vermoedens. Nadien liepen we door Amsterdam
en staarden ons blind op de barokke bloesems van Van Gogh,

We struinden door de stad als door een boekenkast,
tot  bij de Penguin Classic covers in de etalage van Waterstones.

Lichtgevend wezen deze ons de weg, haast pijnlijk van zorgeloosheid.
Maar wat ik je nog wilde zeggen: ook onze jazz age begint nu.

De dagen die ons resten gaan puur van goud zijn en zullen
blijven duren. Ons leven tezamen zal zuiverder zijn dan een formule.

 

 

juli 2012

ROBIN HOOD VAN BRASSCHAAT
(voor Eddy van Vliet, de sheriff van Zoersel)

Ik maakte pap van bessen en bladeren, mossen en zand.
Ik bouwde kampen op de fundamenten van opritten en gazons.
In de lucht bevocht ik draken en redde ik arme kinderen.

Ik moest edelmoedig zijn want ik was van Brasschaat
en al had ik van de wereld niet veel meer gezien dan de lijnen
op de plattegrond van onze wijk, ik fietste mij te pletter

en groef ondergrondse schuilplaatsen in kavels. Ik keek uit
over straten. Mijn kraaiennest wiegde in de hoogste populier.
De toekomst ging beginnen en ik schoot op al wat bewoog.

In mijn koninkrijk zou niemand sterven. Ik legde vuur aan
en verdeelde tuinen. In elke kamer schuilde een leger,
achter elke struik een vijand. De machtige stad rukte op.

Voorbereid telden wij de bomen die op het punt stonden te verdwijnen.
Wij klonken vast, haakten ineen en verschansten ons achter elkaar,
wij soldaten. De angst voor wat komen ging deed ons alvast verstijven.

 

mei 2012

(...)
Blikken we terug, dan zien we een vreemd schouwtoneel.
Het is er leeg. Er zijn coulissen en rekwisieten.
Technische trekken, handmatig nog te bedienen.
Er hangen spots, en dat de zon altijd zal schijnen.

Iemand zorgt daarvoor. Zelf hebben we leren zwijgen.
Er zijn steeds minder mensen om met te praten.
(…)

(...)
Als het plotse einde van seizoenen
al zo ondraaglijk lijkt - hard te verduren
in het licht, de lucht, het witte gewicht
van schoonheid.

Als we geen vat krijgen op de rondtollende
gang van deze traagzame dagen,

dan rest ons niets anders dan het prevelen
van dank. Het leven ligt altijd ook voor ons.
Daarover zingt hij. En daar kan geen nacht
tegenop, daar kan geen andere klank meer bij.
(…)

april 2012

(...)
Heerlijk vond hij het te mogen zwijgen
en sprak hij, dan met bewegingen ruim bemeten
Mijn vader was dactylisch in lijf en leden.

Ik herken hem in de stijve loop van een staatsman
die op een luchthaven wordt opgewacht.

in de mechanische souplesse van een
ambachtsman en in de politieke grandeur
van een old school Hollywood-acteur.
(…)

maart 2012

(...)
En iedereen hoopt
dat de herinnering aan wat
voorbij is de toekomst
draaglijker maakt.

Wij zijn allemaal gelijk.
Eender in elkaars aangezicht.

Om de beurt staat ieder van ons
met een mond
vol aangewaaide plastiek.
(…)

februari 2012

(...)
Ik geef mijn hoofd voor de herintrede van de hemel.
Praten met beesten en het interpreteren van fenomenen.
Stel je voor: omgeven worden door alleen maar leven.
(…)

januari 2012

(...)
Er woekeren exploderende orchideeën
en planten met namen als vuurhanen.
(…)

december 2011

(...)
Het wordt nog donkerder. Dit zwart is niet meer mogelijk.
Wie eerder heeft ooit de schaduw van schaduw gezien?

Je had beter moeten weten. Dit is volstrekt normaal.
Door kleine goden achteloos voorspeld.
(…)

oktober 2011

(...)
Zo zat ik gisteren nog in een cafe boordevol mannen
die opgetrokken waren uit louter beeldverhaal.
Ze doorliepen aan de toog de laatste eeuwen alsof

het niets was. Het was een donderdag. Leveranciersdag.
(…)

Vaderland

vaderland (2011)
uitgeverij vrijdag
ISBN 978-94-6001-114-6

Max Temmerman zoekt in grondlagen en rimpels naar wat origineel is en wat namaak, naar wat voorbij is en wat blijft, naar de grenzeloosheid van België. De dag en de eeuwigheid, het land en de vader, het begin van de cirkel. Bieden herinneringen aan uitputtende familiefeesten en landerige woensdagmiddagen, aan Jimmy Stewart en Jacques Brel genoeg … verzet? Temmerman debuteerde in juni 2011 met de bundel Vaderland. De Volkskrant, De Standaard, Radio 1 (NL), … de weerklank op de bundel was hartelijk en erg aangenaam.

'Deze poëzie jubelt om zo te zeggen van de lyriekloosheid, lezer. Niets van wat ouwe tantes als poëzie beschouwen is in de gedichten van Max Temmerman terug te vinden. En als lyricus zeg ik u: dat is bepaald weldadig.' Benno Barnard

agenda

agenda

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6

< < <  2011  > > >

 

26.11 - vers geweld, poëziecentrum, gent

02.11 - waakzaam vaderland, demian, antwerpen

02.10 - poëzie op zondagmorgen, sint niklaas

18.09 - zuiderzinnen, antwerpen

22.07 - zomerbar, mortsel

18.06 - presentatie vaderland, bibliotheek permeke, antwerpen

 

 

 

 

 

< < <  2012  > > >


09.10
 - Waakzaam Vaderland, Oud-Turnhout

07.10 - Aperitieflezing Waakzaam Vaderland, Putte-Beersel

26. 07 - Dichters in de Prinsentuin, Groningen

14.06 - Uitreiking C. Buddingh'-prijs, schouwburg Rotterdam

02.06 - Gelieve de volgende correcties nog door te voeren, literaire avond met oa nieuw werk van Christophe Vekeman en Stijn Tormans - Arenbergschouwburg, Antwerpen

31.05 - Donderdagen van de poëzie, bibliotheek Permeke, Antwerpen

22.04 - finissage Serres Chaudes van Tom Liekens , met oa Andy Fierens en Michael Vandebril, Herman Teirlinckhuis, Beersel

26.01 - Waakzaam Vaderland, met Maarten Inghels, Bibliotheek Brasschaat

25.01 - Dichterbij Mauro, met oa Andy Fierens, Mauro & Saskia de Coster, Genk

21.01 - Waakzaam Vaderland, met Maarten Inghels en Kevin van Staeyen, Willemsfonds, Gent

14.01 - Waakzaam Vaderland, met Maarten Inghels, Theater Klokhuis, Antwerpen

14.01 - 24 uur van het podium, bibliotheek Permeke, Antwerpen

 

 

< < <  2013  > > >


22.12.13
- Achterom, Vrijstaat O, Oostende

13.12.13 - Achterom, cc Deurne (Deurne Wintert)

11.12.13 - Achterom, Stadsschouwburg Leuven (30cc)

07.12.13 - Achterom, Stadsschouwburg Sint-Niklaas

03.12.13 - Achterom, Passa Porta, Brussel

29.11.13 - première Achterom, Arenbergschouburg, Antwerpen

09.11.2013 - signeersessie Boekenbeurs > 15 - 16u30

31.10.2013 - signeersessie Boekenbeurs > 15u - 16u

27.10.2013 - signeersessie Opendeurdag Standaard Boekhandel Heide (Kalmthout) > 11u - 12u

05.10.2013 - bundelpresentatie Bijna een Amerika , met Matt Watts, Annelies Verbeke & lancering videogedicht Horror, een sprookje (cineast Jess De Gruyter) - Tutti Fratelli, Lange Gasthuisstraat Antwerpen.

28.03.2013 - lezing HUB, Brussel

08.02.13 - voorstelling nieuwe Deus Ex Machina, Poëziecentrum Gent

05.02.13 - Waakzaam Vaderland, boekhandel Limerick, Gent

02 t/m 03.02.13 - Weg Met Dichters, een reeks poëzieoptredens met oa Vrouwkje Tuinman, Peter Holvoet-Hanssen en Tonnus Oosterhoff
in en rond Aarschot

31.01.13 - Waakzaam Vaderland, Moerbeke-Waas

25.01.13 - Winterwoordennacht met oa singer-songwriter Jonas Winterland, Y M Dangre en Maarten Inghels, Waregem

 

 

 

< < <  2014  > > >

08.11.2014 - signeersessie Boekenbeurs, Stand Uitgeverij Vrijdag, 14 - 15u

29.10.14 - Requiem voor wie er niet meer is, literaire avond, 't Werkhuys, Borgerhout

20.09.14 - Nacht van de Poëzie, Tivolivredenburg, Utrecht

07.08.14 - Lezing Prinsen en prinsessen der poëzie, dubbellezing met Kira Wuck, Theater aan Zee, Oostende

18 t/m 20.07.14 - Dichters in de Prinsentuin, Groningen

05.07 t/m 31.08.14 - Kunstenfestival Watou, mijn gedicht 'Handleiding' wordt getoond bij foto's van de Chinese kunstenaar Wang Qingsong.
Over klein geluk in tijden van overvloed, Watou.

14.06.14 - Dichtersmarathon in De Slegte, filiaal Wapper, Antwerpen

24.05.14 - Lezingen  & auteursgesprekken Verhalen voor het sterven gaan, De Groene Waterman, Antwerpen

10.05.14 - Vernissage tentoonstelling Das Boot, cc Heist-op-den-Berg

13.04.14 - Uitreiking Jo Peters Prijs 2014, Landgraaf, Nederland

30.01.14 - Achterom, Vooruit, Gent

23.01.14 - Achterom, C-Mine, Genk

11.01.14 - Achterom, cc Gasthof, Tielt

 

 

< < <  2015  > > >

19.12.2015 - De Langste Nacht, dubbelperformance met Annelies Verbeke, Jeugd en Poëzie, De Studio, Antwerpen

09.12.2015 - Dichters van Vrijdag, Passa Porta, Brussel

06.12.2015 - Dichter en dichter, dubbelgesprek met Benno Barnard, 252cc, Ekeren

04.12.2015 - Dubbelinterview met Maarten Inghels, boekhandel Buchbar, Antwerpen

25.11.2015 - literaire avond van de dagen vzw, 't Werkhuis Borgerhout

15.11.2015 - huiskameroptreden met singer-songwriter Matt Watts, Kunsthuis Ernest Albert, Kalmthout

08.11.2015 - Dichters van Vrijdag op Zondagen van de Poëzie, Sint-Niklaas

01.11.2015 (&10.11.2015) - Signeersessie Boekenbeurs

31.10.2015 - Poëtische Nocturne, begraafplaats Merksem

29.10.2015 - Dichters van Vrijdag, Boekhandel De Reyghere, Brugge

16.10.2015 - première dichterstournee Dichters van Vrijdag, PoëzieCentrum, Gent

14.10.2015 - vernissage expo (On)voltooid verleden tijd, Bibliotheek KUL, Leuven

02.10.2015 - lezing Orde van de Prince, Asse

26.09.2015 - bundelpresentatie Zondag acht dagen - Tutti Fratelli, Antwerpen

11.04.2015 - Cafe Rosso, lezing met Vrouwkje Tuinman, Roode Bioscoop, Amsterdam

04.02.2015 - Radio Vonk, met Maarten Inghels, Katharine Smets en Lize Spit, cc Belgica Dendermonde

31.01.2015 - bundelpresentatie Kameleon van Charlotte Van den Broeck, Groene Waterman, Antwerpen

18.01.2015 - Toast Literair Radio Vonk, met Maarten Inghels, Katharina Smets en Lize Spit, cc Poorthuis Peer

< < <  2016  > > >

09.07.2016 - poëzielezing Kerk van Wulpen – Koksijde

24.02.2016 - Dichters van Vrijdag, De Brakke Grond, Amsterdam

21.02.2016 - Dichters van Vrijdag, cc Gildhof, Tielt

04.02.2016 - Dichters van Vrijdag, Bibliotheek Ieper

02.02.2016 - duo-optreden met singer-songwriter Matt Watts, Boekhandel Het Voorwoord, Heist-op-den-Berg

30.01.2016 - Dichters van Vrijdag, Bibliotheek Vilvoorde

27.01.2016 - Dichters van Vrijdag, Bibliotheek Genk

26.01.2016 - Dichters van Vrijdag, Bibliotheek Zottegem

25.01.2016 - Gedichtendaglezing, Bibliotheek Kalmthout

21.01.2016 - Dichters van Vrijdag, De Groene Waterman, Antwerpen

19.01.2016 - lezing Eenzame Uitvaart, 't Arsenaal, palliatief Netwerk Mechelen

14.01.2016 - Dichters van Vrijdag, Boekhandel Zondvloed, Mechelen

poëzie

poëzie


Vaderland (2011)

UV Bijna een Amerika 3D (1)
Bijna een Amerika (2013)

cover Zondag 3D
Zondag acht dagen (2015)

(1 + 1 + 1 = een trilogie)

reacties

reacties

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27

Dirk De Geest
MappaLibri
november
2015 (deel I van II)

Het gaat erg snel voor Max Temmerman. Zijn opgemerkte debuut Vaderland (2011) werd gevolgd door Bijna een Amerika (2013), dat zowel bij lezers als bij recensenten bijzonder lovend werd onthaald en de Herman de Coninck Publieksprijs kreeg. Dat succes hing niet alleen samen met het talent van Temmerman, maar ook met de manier waarop hij de confrontatie met de dood, een van de meest wezenlijke levenservaringen, overtuigend wist vorm te geven. Na de uitdrukking van dat gemis ligt nu al Zondag acht dagen voor, een bundel die wordt aangekondigd als ‘het imponerende sluitstuk van een drieluik over de immer voortschrijdende tijd’. De tijd lijkt inderdaad in deze bundel belangrijk, maar tegelijk vervult hij toch vooral de rol van een onontkoombare achtergrond. De tijd neemt daarenboven sterk uiteenlopende gestalten aan. In de titelreeks gaat het om een soort van grijpbare nabijheid, die zowel verleden als toekomstgericht kan zijn. Elders in de bundel krijgt dan weer de ruimere geschiedenis haar plaats (bijvoorbeeld in de gedichten die kritisch de ‘Vlaamse identiteit’ bevragen), maar zelfs de prehistorie en de geologische deep time komen voor. De temporaliteit wordt daardoor een sterk problematisch en veelkantig gegeven, dat veel verder reikt dan onze eigen individuele sterfelijkheid. De dood blijft echter als grens intens aanwezig, tot aan het slotakkoord van deze bundel dat een Danse macabre blijkt te zijn. Toch staat in Zondag acht dagen vooral de mens centraal. Het dichterlijke ik vormt daarbij evenwel niet echt het centrum van het universum. Het wordt integendeel ‘gebombardeerd’ door allerlei indrukken en elementen, afkomstig van de buitenwereld en van anderen. Daardoor ontstaat ook bij het sprekende ik een soort van ontdubbelingseffect, waarbij het zichzelf als het ware ervaart vanop een afstand, als een gedeeltelijke vreemde. Bovendien is ook sprake van een zekere anonimiteit, die door het stadsmilieu en de hectische omgeving wordt versterkt.

Dirk De Geest
MappaLibri
november
2015 (deel II van II)

In een van de mooie gedichten uit de bundel wordt dat bestaan omschreven als een ‘Ofschoon’:

‘Alles doet zich voor zoals het hoort
maar wij lijken weggezet in de coulissen van de scene.
Verscholen achter de zijlijn.’

De existentiële vervreemding wordt inderdaad via bijzonder intense beelden opgeroepen. Anderzijds is er ook het gevoelen van vertrouwdheid en intimiteit dat daarmee contrasteert: her en der roept de dichter personen op via herinneringen en anekdotes die een soort van dam vormen voor dat onbekende en dreigende bestaan. In veel gevallen situeren die meer optimistische momenten zich echter in het verleden, en daardoor zijn ze in zeker opzicht ook verloren. Temmerman is er zo in geslaagd een van de meest prominente dichterlijke stemmen te worden van het huidige gevoel. Vervreemding, paranoia, een gebrek aan identiteit, de dominante rol van allerlei media… Het zijn slechts enkele van de motieven en thema’s die prominent in deze bundel figureren. De stijl die de dichter daarbij hanteert, past bij dat overweldigende gevoel. Temmerman schrijft barokke zinnen, vaak met veel adjectieven en een expansieve zinsbouw. In die zin is het geen toeval dat het openingsgedicht al duidelijk verwijst naar Hugo Claus. Dat barokke maakt zijn poëzie ‘vlezig’ en extra aantrekkelijk, maar tegelijk leidt die nieuwe retoriek ertoe dat de gedichten soms hun doel voorbijschieten. De lezer springt van beeld naar beeld maar aan het eind blijft daarvan niet altijd veel hangen. Ook dat past weliswaar bij het springerige bestaan en de eigentijdse cultuur, maar toch. Temmerman is tot veel in staat, maar iets meer ‘kelder’ zou zijn poëzie niet schaden.

M. Wittebol
Biblion
november 2015

Laatste deel van een drieluik over de tijd. Temmerman (1975), eerder genomineerd voor diverse dichtersprijzen, worstelt met de tijd. Hij speelt met heden, verleden en toekomst. In het gedicht 'Nalatenschap', over het verlies van beide ouders, gebruikt hij de tegenwoordige tijd voor wat voorbij is en de verleden tijd voor wat is. In 'Demiurg' spreekt hij zijn vader toe. 'Gij maakte mij tot de laatste der Analogen en zo zal ik blijven, tot het sissende einde van mijn mythische tijd.' Temmerman als buitenstaander in het digitale tijdperk en drager van het verleden. De relatie overledene/nabestaande komt vaker terug. Drie gedichten schreef Temmerman voor mensen die in eenzaamheid stierven. 'Massa en macht' van Canetti is voor hem een inspiratiebron. Het gedicht 'Stemmenorkest' vormt een steeds heser wordende kakafonie van zijn door de tijd veranderende persoonlijkheden (7 jaar, 15 jaar en als bejaarde). Het lijkt alsof hij de wezenlijke tijd – het tijdloze – niet ervaren kan. Dit geeft de lezer een unheimisch gevoel. Indringende poëzie. België anno nu zeer persoonlijk verbeeld. Passende vormgeving.

André Oyen - ★ ★ ★ ★ ☆
Iedereen Leest
oktober 2015

Max Temmerman zocht  in de bundel Vaderland via grondlagen en rimpels naar wat origineel is en wat namaak, naar wat voorbij is en wat blijft, naar de grenzeloosheid van België. Bijna een Amerika koppelde gitzwart aan rooskleurig, en het verleden aan de toekomst. In knappe, verhalende verzen beschreef de dichter wat er overblijft als een moeder sterft. Want hoe krachtig ook de dood, het leven zelf blijft krachtiger.In 'Bijna een Amerika' wordt er teruggekeken naar het verlies van bijvoorbeeld de spraak en het concentratie vermogen. Zoals in Afasie, de fysica van een herinnering of Geheugenverlies weet de dichter ongelooflijk mooi het verlies van organische functie te koppelen aan het verlies van een geliefde mens of stad. Zondag acht dagen vormt het imponerende sluitstuk van een drieluik over de immer voortschrijdende tijd. Het verleden, terugblikken en herinneren zijn ook hier weer steeds terugkerende gegevens terwijl die eerder hoopvol zijn dan het vooruitblikken naar een toekomst. In het gedicht Toch stelt de dichter dat hij zijn oorsprong vergeten is, de morsige tekens van zijn te gulzige verledens een geruststellend geheel vormen van moederstemmen en muziek. In In die dagen worden we dan weer geconfronteerd met levens die getekend zijn als een doordruk van eeuwen. Wat een leesoefening is ook deze bundel weer, een zoektocht naar verhaallijnen, motieflijnen, waarbij het ene gedicht op een voorgaande aansluit, iets herneemt, uitwerkt, erop varieert. Maanden, dagen, jaren een hele tijdrekening glijdt voorbij en is zo moeilijk te grijpen. Deze mooie bundel kruipt je onder de huid om er te blijven, omdat hij als een camera foto's en beelden maakt van het heden, verleden, en toekomst, van donkere wolken en nieuwe kleuren. Via de Korstmosblues komen we immers te weten dat wie een geweten krijgt dat voor altijd krijgt. En ik knoop het ook voor eeuwig in mijn oren, ogen en alle zintuigen dat dichters de radeloze ochtendbruiden zijn.

 

 

Martin Carrette - Stadsdichter Deinze
Poëzietips - Deinze.be  (I van II)

In het huis der poëzie zijn vele kamers. De bundel Bijna een Amerika van de Antwerpse dichter Max Temmerman hoort zeker niet thuis in de kamer van de min of meer klassieke poëzie waar een doorsnee poëzieliefhebber met een gewone sleutelbos makkelijk binnenkomt. Wie erin geraakt, kan nog wel eens tegen een muur op botsen (...). Een bundel voor de geoefende, belezen poëzieliefhebber, die bereid is afstand te doen van vaste opvattingen over wat “mooie” poëzie is. Hoe meer men leest, hoe meer men vindt. Geen geësthetiseer, geen schoonschrijverij, deze poëzie doet meer een beroep op het verstand dan op het gevoel. En toch is verbeelding broodnodig bij lectuur van deze bundel. (...) Dit is trouwens een van de sterke punten, naast de originele aan het dagelijkse leven ontleende beelden: er is wel degelijk een structuur, maar meer zoals dat in een roman gebeurt, met “verhaal- en thematische lijnen”, die worden opgenomen, worden verlaten, terugkeren… We hebben geen vat op het gebeurende, of zoals de korte slotstrofe luidt: Het beste/ loop je/ op de tast. (...) Dan volgt een aangrijpende reeks gedichten over de dood van een moeder (de bundel bevat de opdracht: “voor mijn moeder”). Blauwdrukken, een snijdend beeld van hoe de nabestaanden de laatste dagen beleven, Afasie, een pijnlijk juist portret van dementie, De fysica van een herinnering, een niet-sentimenteel beeld van wat overblijft, de herinneringen, Mijn humaniora, een beheerste poging om te vatten wat een moeder kan betekenen voor iemand, Geheugenverlies, het meest “poëtische” gedicht, een sonnet met een volgehouden rijmschema, en een prangend slotvers: “telkens een moeder sterft, verdwijnt een geheugen.” Deze cyclus eindigt met een ijzersterk, kort gedicht (11 korte verzen) Een mond vol, over hoe we onze deelneming betuigen, de clichés, onvergetelijk juist vastgelegd in het laatste beeld: “Om de beurt staat ieder/ van ons met een mond/ vol aangewaaid plastic.” Vakmanschap heet zoiets. (...)

Martin Carrette - Stadsdichter Deinze
Poëzietips
Deinze.be 
 (II van II)

(...)
Wat een leesoefening is deze bundel, een zoektocht naar verhaallijnen, motieflijnen, waarbij het ene gedicht op een voorgaande aansluit, iets herneemt, uitwerkt, erop varieert, of zoals het gedicht Marmer stelt: “Wij zijn aaneen te rijgen als parels”. Zo sluit het laatste gedicht aan bij het eerste, het snoer wordt gesloten, ook stilistisch: weer die imperatieven en een huiveringwekkend slotbeeld: kijk vanop een viaduct op de ringweg (nog een motief, de cirkelgang van alles) naar een verweerd rangeerstation, en “Hoor de wind getuigen van verhaallijnen/ en wisselsporen. Dat het allemaal zo heeft moeten zijn. Dat dit/ een eindpunt is. Deze plek blijft duren als een besluit.” Ook inhoudelijk een sterke bundel, met soms nauwelijks verholen commentaar op onze tijd - noem het maar tijdskritiek. In Kleine landeigendom bijvoorbeeld gaat dat als volgt: “Men leeft er in een parabel. Het gras staat nooit hoog/ en worden er zigeuners gesignaleerd, dan waarschuwt/ iedereen zijn buren.”. En we worden daarbij lekker in slaap gewiegd door de consumptiemaatschappij, zoals in Stenen stad, dat een prachtig toogtafereeltje schildert (de bundel bevat enkele memorabele minivideo’s, zie het laatste gedicht, of het prachtige Kat, een gedicht waar een videokunstenaar mee aan de slag moet!): ” … café boordevol / mannen die opgetrokken waren uit beeldverhaal. / Ze doorliepen aan de toog de laatste eeuwen/ alsof het niets was.” En dan schopt de dichter met twee gortdroge verzen de poten onder hun (onze) hoge barkrukken weg: “Het was donderdag./ Leveranciersdag.” (...) Het vergt enkele aandachtige lezingen, maar deze bundel kruipt je onder de huid om er te blijven, alsof hij opgesloten ligt in “vuurvaste koffers vol tijd die in onbruik was geraakt. …. Gedenken we de vaders en de moeders… De wapens. De menselijke resten.” Bezoeken, deze kamer in het huis van de poëzie en laat je gewone sleutelbos maar thuis: je moet maar zien hoe de deuren zich openen of waar je tegen opbotst. En neem de bluts met de buil!

Luuk Gruwez - TUSSEN DAG EN NACHT - ★ ★ ★ ☆ ☆
De Standaard der Letteren
18 april 2014 -> (I van II)

Max Temmerman is de dichter van wat in het Frans ‘l’heure bleue’ wordt genoemd, het onderdeel van de schemering net na zonsondergang. Zelf noemt hij die tijd in de titel van een gedicht ‘Het uur donkerblauw’. En inderdaad: er vindt in deze poëzie om de haverklap een confrontatie plaats tussen licht en duister. De dichter trekt op zoek naar het moment waarin hij verleden en toekomst kan verenigen: ‘Ik probeer deze straat onder ogen te komen/ en als een toekomstige herinnering op te slaan/ in dit ene moment.’ Het is geen geringe opdracht. Het lijkt wel alsof er hier naar gestreefd wordt aan het moment eeuwigheidswaarde toe te kennen. Het licht en de duisternis. Eerst de duisternis. Bijna een Amerika, zo heet Temmermans dichtbundel, vangt aan met een lang episch gedicht dat een queeste in het holst van de nacht beschrijft. De dichter voert een persoon in een auto op en dirigeert hem met allerlei instructies door de stad, maakt daarbij een register op van wat hij allemaal te zien zal krijgen. Het gaat om een tocht die klokslag middernacht begint. De persoon in kwestie, die trekken van Orfeus vertoont, belandt uiteindelijk op een plek waar een mens (zijn moeder?) op sterven ligt. Er mag niet worden omgekeken. ‘Kijk (...) voor geen geld ter wereld om,’ staat er. En de route is er een die in het zwartste zwart is gehuld, alsof zij door de onderwereld leidt: ‘Dit zwart is niet meer mogelijk./ Wie heeft ooit de schaduw van schaduw gezien?’ Dat het (ook) om een reis naar de stervende moeder gaat, staat er niet met zoveel woorden, maar in de gedichten die volgen gaat het wel over haar en het wekenlange loslaten van wie haar lief is en bij haar de wacht optrekt, de bloemen schikt en haar kussens opschudt. Het hele proces van afscheid verloopt in stilte. De moeder lijdt overigens aan afasie. Maar tegenover haar gedwongen stilte staat het verlangen van de dichter om uitvoerig over haar te praten. Zijn gedicht alleen al is een poging om haar schrijvenderwijs in leven te houden in een wereld die zij nog altijd als groter ervaart dan de kamer waarin zij ligt te sterven, bewust nog van de wisseling der seizoenen.

 

 

 

Luuk Gruwez - ★ ★ ★ ☆ ☆
De Standaard der Letteren
18 april 2014 -> (II van II)

Hoe ziet Temmermans wereld eruit? Het is er een van nadrukkelijke verstedelijking, rommelige auto's, haastige vrachtwagens, rangeerstations, sportterreinen. Maar is hij zo zwart als het eerste gedicht laat vermoeden? (...) Hij beveelt ons aan de moed te hebben lichter te leven, 'in volle polaroidkleuren'. Dat hele spel van licht en donker is zowat een kernthema in deze bundel. Temmerman huldigt net zo goed het begin als het einde. Allicht doordat hij behept is met de genen van een archivaris die door zijn verzameldrift elk verlies tot op zekere hoogte ongedaan maakt. Door middel van het geheugen moet hij wat voorbij is opnieuw zien te activeren. Hij heeft het in verband hiermee over 'de fysica van de herinnering.' En hij gaat er elk geheugenverlies mee te lijf. Eén vers doet sterk aan die regel van Van Ostaijen denken: 'Ieder mens die sterft, is een museum dat brandt.' Bij Temmerman wordt dat: 'telkens een moeder sterft, verdwijnt een geheugen.' Hij wekt heel sterk de indruk dat een mens ophoudt te bestaan als zijn vermogen tot herinneren en daarmee het draaiboek van zijn leven verdwenen is. Veel is vaag in deze poëzie, alsof de dichter van het blauwe uur, nog niet geringeloord door de slaap, alles vaste vorm moet geven en alsof het voor de spraakbeluste dingen geen sinecure is aan de schemering te ontsnappen. Maar uiteindelijk slagen zij er wel in ons aan te spreken, zij het misschien in geheimtaal, en daardoor kunnen zij ons wereldbeeld mede gestalte geven: 'Niets bestaat wat nooit een boodschap uitdraagt.' En als de dingen al iets te beweren hebben, wat dan te denken van de merel die aan het einde van de nacht glorieus het begin van de dag aankondigt? Neen, dit is geen bundel van louter zwart. (...) Dit is een pleidooi tegen elke vorm van defaitisme. Zowaar zeldzaam voor een dichter.

 

Johanna Cassiers
De Leeswolf
maart 2014

Een wagen raast door de straten, op weg naar een stervende. Terwijl de chauffeur zichzelf aanspoort om sneller en sneller te rijden, wordt de weg steeds bossiger, donkerder en surreëler. In het openingsgedicht vanBijna een Amerika rijden we een wereld binnen vol gewone dingen die plots niet meer vertrouwd aanvoelen. Stemmen doemen op uit het niets, bomen versperren de weg, buizerds begluren de auto met een kritische blik. Of hoe het vooruitzicht van het overlijden van een geliefde je blik op de wereld in één oogopslag kan veranderen. Rouw: deze bundel loodst ons, heel open en direct, doorheen alle aspecten en fases.
Aanvankelijk lijkt het heel moeilijk om het verdriet onder woorden te brengen. De dichter raakt niet verder dan enkele algemene termen, zoals in ‘Blauwdrukken’, een gedicht waarin een moeder afscheid neemt van haar geliefden: 'Hoe ze er de tijd voor nam: kijk daar, zie, / een seizoen ruimt plaats voor een volgend seizoen.' Toch is het verlangen om te praten al aanwezig: 'We hielden ons in stilte bezig maar / stel mij een vraag en ik zal praten over haar'. Er begint een zoektocht naar een taal die uitdrukking kan geven aan het verlies. En hoe intenser het gemis, hoe ontoegankelijker die taal: 'Maar wij zijn allemaal geschapen op de rechte lijn / tussen twee variabelen en dus niet meer compatibel / met de cirkel. Eerder zijn wij binair en uitgebeend.' Vaak zijn de woorden ook niet meer dan de uitdrukking van een krampachtig vasthouden aan herinneringen: 'Ik mag niet vergeten hoe we ’s nachts herten zagen / passeren als infrarode schimmen.' Voorwerpen worden haast dwangmatig opgeborgen in dozen en bewaard op zolders: 'Verhuisdozen nooit uitgepakt / vol fietspompen en houten spatels. // Sommige dingen doe je nooit van de hand.' De angst om dingen voorgoed te verliezen overheerst: 'telkens een moeder sterft, verdwijnt een geheugen.' Soms lijkt zwijgen de enige manier om iets te bewaren: 'Nu alles en iedereen op de hoogte is, / zal ik hardnekkig zwijgen als een intact geheugen.'
Halverwege de bundel keert langzaam het tij. Herinneringen kunnen opnieuw gedeeld worden met anderen. Het taalgebruik wordt weer toegankelijker, concreter: 'Dit alles gebeurde op een dinsdagochtend. // De krant sprak van de vroegste meteorologische lente / sinds de negentiende eeuw.' De bevreemding neemt af. Het krampachtige vasthouden en het zwijgen worden losgelaten, want: 'Zo ook moet een mens blijven bewegen om alles opnieuw helder te weten.' En via het vertellen ontstaat er opnieuw een evenwicht, komt er ruimte voor aanvaarding. De bundel sluit af met de woorden: 'Hoor de wind getuigen van verhaallijnen / en wisselsporen. Dat het allemaal zo heeft moeten zijn. Dat dit / een eindpunt is. Deze plek blijft duren als een besluit.'

 

John Vervoort
Poëziekrant
januari - februari 2014   -> (I van II)

Bijna een Amerika is de tweede dichtbundel van Max Temmerman (1975). Met zijn debuut Vaderland werd hij in 2012 genomineerd voor de C. Buddingh'-prijs. Bijna een Amerika is een sterke bundel die klassieke thema's op een volleerde manier uitdiept. De bundel begint met een lang, dwingend gedicht: 'Horror - een sprookje'. Het is klokslag middernacht en je lichaam geeft toe,  je razende bloed roept. De wegenissen op je huid schreeuwen luid. Stap in. Start je wagen, rij naar het bovenste van het Noorden. Wat daarna volgt, ontvouwt zich als een kwalijke roadmovie. De bevelen zijn onontkoombaar: 'Rij rechtdoor, weet van geen weg terug'; 'Kijk daarbij voor geen geld ter wereld om', 'Bedaar. Je had beter moeten weten', 'Vertraag, sta stil.' Tot de reiziger bij een punt is aangekomen dat onvermijdelijk is: Er schijnt een licht achter Amerikaanse eiken. Er ligt daar een mens op sterven. 'Horror - een sprookje' is een indrukwekkend openingsgedicht van een indrukwekkende dichtbundel. Op het internet is een videogedicht te vinden, gemaakt door Jess de Gruyter en met muziek van Matt Watts and the Calicos, waarin Temmerman zijn gedicht traag en gedragen voorleest, ruim vijf minuten lang. De beelden, ogenschijnlijk gefilmd vanuit een rijdende auto, zijn donker en sinister. Het onheil is niet veraf, de dreiging immanent. Uit het tweede gedicht  'Continentaal', werd de titel van de bundel gelicht, gesproken door een caissière in een tv-programma, 'recht uit de diepe jaren vijftig': 'Het is hier goed./Dit is bijna een Amerika voor mij.' 'Continentaal' trekt de bundel open van de persoonlijke queeste naar de onvermijdelijkheid van de wereld daarbuiten.  Sommige regels lezen als een maatschappelijk-programmatorisch requisitoir: Wij moeten lichter durven leven/en luider ook beginnen praten /als we ons continent weer als van gisteren/in volle polaroidkleuren willen weten. In het derder gedicht, 'Blauwdrukken', duikt de zieke moeder op en hoe zij 'weken lang weloverwogen afscheid nam.'

John Vervoort
Poëziekrant - VERVOLG   -> (II van II)

De bundel bevat geen reeksen, maar 47 afzonderlijke gedichten waarin toch vele thematische verwijzigingen zijn ingebouwd. Het afscheid van een moeder en hoe de ik-figuur en zijn omgeving daarop reageren, is een sterke rode draad die vele gedichten met elkaar verbindt.  Slechts drie gedichten ver en de poëtische kracht en diepgang is reeds indrukwekkend. Het houdt niet op. Bijna een Amerika blijft, ook na talrijke herlezingen, een bundel die groeit, imponeert en, het mag: ontroert. Hoe leg je vast wat voorgoed zal verdwijnen. Welk perspectief kies je? Dat is de inzet van deze dichtbundel. (...) Temmermans poëzie is veellagig zonder ook maar ergens obscuur of breedsprakerig te zijn. Het is juist de heldere toon van deze gedichten die opvalt. Toch is dit geen eenduidige poëzie. Dat komt door de complexe relaties die beschreven worden: tussen echtelieden die mekaar na vele jaren hebben verdragen, tussen een moeder en haar kind dat langzaam ontdekt dat de wereld haar ontglipt, tussen de bewoner en zijn stad (Antwerpen en omgeving zijn een prominent decor). (...)Temmerman is een begenadigd observator, bijvoorbeeld wanneer hij in 'Kleine landeigendommen' de flanerende mensen in het park beschrijft. Een debiele jongen roept iedereen na. Iedereen negeert hem. Dan volgt deze schitterende regel: 'hij is van de familie van grote en de ruige weegbree.' Na zijn voor de Buddingh'-prijs genomineerd debuut Vaderland is deze tweede verzameling gedichten de bevestiging van al het goede dat toen al over Temmerman werd verteld. Bijna een Amerika is een sterke bundel van een dichter die de klassieke thema's waarrond veel grote poëzie draait op een volstrekt eigen en integere manier invult. Deze gedichten gaan over afscheid nemen, over pijn, lijden en hoe je daar hulpeloos naar kijkt, (...) maar ook over de zoektocht naar relevantie in troebele tijden die daar niet toe oproepen, over sporen volgen en sporen nalaten. Bijna een Amerika is een bundel die op een juiste manier imponeert, met indrukwekkende gedichten van een schrijver die zijn eigen stem niet alleen heeft gevonden, maar ook heeft vervolmaakt.

 

Cees van der Pluijm
© NBD Biblion
2002 - 2013
via: www.bibliotheek.be

Max Temmerman (1975) is een Vlaamse dichter, theaterproducent/directeur en regisseur. Zijn debuutbundel 'Vaderland' (2011) werd genomineerd voor de C. Buddingh'-prijs. 'Bijna een Amerika' is een bundel zintuiglijke poëzie, waarin op zeer toegankelijke wijze de waarneembare wereld van alledag tot beleving wordt gemaakt, een wereld waarin verlies, vergankelijkheid, het voortrazen van de tijd en het af en toe vinden van een glimp van hoop of troost in liefde en vriendschap centraal staan. Temmermans taal maakt gevoelens tastbaar en concreet, het tijdelijke en persoonlijke wordt ontijdelijk en algemeen. Zijn beeldende en muzikale taal is spannend, ontroerend, soms humoristisch, bijna altijd weemoedig en hoogst origineel. Een volmaakte bundel vol moderne klassiekers. 

Paul Demets - ★ ★ ★ ☆ ☆
De Morgen
december 2013

De gedichten gaan vaak over momenten van stilstand en observatie, terugblikken en herinneringen. Toch baadt de bundel niet zomaar in nostalgie. Van de pijn van het terugblik verschuift het perspectief naar ruimere, meer hoopgevende horizonten. We moeten leven in het hier en nu, zegt men, maar het daar en straks zijn ook niet mis. In het slotgedicht lezen we: 'Stel je oog op scherp als een lens en wik je hoofd.' In Vaderland was verlies al het centrale thema van de bundel: van de vader en van een land. En dat is ook nu weer het geval. Temmerman schreef enkele indringende gedichten over het levenseinde van zijn moeder, (...) De titel van een ander gedicht, 'De fysica van een herinnering', verwijst naar de meer afstandelijke, registrerende houding die Temmerman in sommige gedichten aanneemt. Het is een intrigerend tegengewicht voor de emotioneel betrokken poëzie op andere plaatsen in de bundel. Herinnering, herpositionering in de tijd: Temmerman pakt de grote thema's op een persoonlijke manier aan. Sterke en zwakkere gedichten wisselen elkaar af in Bijna een Amerika. Maar Temmermans poëzie is beeldrijker geworden. En dat is een troef.

 

Spelenderwijs de diepte in
Dirk Leyman over de literaire voorstelling Achterom, 2013 in gedichten
premièrerecensie, november 2013 De Morgen

(...)
Tachtig minuten vol vaart, visuals en ook muziek, zo had het vijftal beloofd. En dat kregen we. Eerst zaten ze nog veilig verschanst achter een lange tafel, met een opflikkerend laptopje in hun midden, alsof ze aan een streng juryberaad begonnen. De tafel stond er echter niet zomaar: het lange witte tafellaken fungeerde mee als canvas voor hun teksten en video’s. Vervolgens traden ze een voor een gracieus op het voorplan, terwijl achter hun rug de beklijvendste beelden van 2013 voorbij gleden én de brave Vlaamse folk van De Held en Isbells-frontman Gaëtan Vandewoude af en toe schuchter meeprevelde.
(...)
Max Temmerman beet de spits af met een gedicht over Roger Raveel, koningin Beatrix en "andere instituten die ten einde lopen": Dichter bij huis ging een knokige reus bij ons vandaan / De oude schilder stierf en over het land regende het scherven van spiegels en witte vierkanten." Temmerman, die onlangs zijn tweede dichtbundel Bijna een Amerika publiceerde,  bleek de perfecte opener en kluisterde de zaal meteen aan zijn lippen. Met tedere spatjes melancholie en prachtig gelooide stem dichtte Temmerman opvallend vaak over afscheid nemen.
(…)
‘Achterom’ verenigt moeiteloos speelsheid met diepgang. En ja, na afloop spookt dat dekselse 2013 – met zijn Filippijnse tyfoon, zijn Syriëdrama’s en zijn Europese crisis – nog lang door je hoofd.”

 

Anna De Bruyckere - ★ ★ ★ ★ ☆
(c) Cutting Edge - december 2013
(...) Temmerman opent sterk met ‘Horror - een sprookje’. Een moeder ligt op sterven, ‘je’ stapt in de wagen en rijdt erheen. De zinnen worden steeds korter en stiller: "Het beste / loop je / op de tast". In het laatste gedicht, ‘Vage grond’, komt dit openingsgedicht welhaast terug. (...) Zo is de bundel rond, heeft rond de aansporingen van de verteller de bundel vorm aangenomen. De nood aan houvast komt terug in allerlei soorten imperatieven: wij moeten x ("als wij geen vat krijgen op de rondtollende / gang van deze traagzame dagen, // dan moeten we weten dat alles / nog moet beginnen"), ik mag niet y ("Ik mag niet vergeten hoe we ’s nachts herten zagen"), je moet z ("Volg deze fasen en je kunt alles aan"). (...) Temmerman biedt een stafkaart van verlies en een leven dat verder gaat zonder.
Her en der zijn sommige rijmen wat storend. Zo is er "Ons leven samen zal zuiverder zijn dan een formule. / Onze dagen gaan van goud zijn en zullen blijven duren". En ook "Wat de gasten zegden, sloeg in als scherven" is afleidend. Maar als je je de dichter voorstelt als iemand die voorleest, verhaalt, is zo’n cadans op zijn tijd geen probleem. De eerste regels van zijn gedicht ‘Verhalend’ zijn met gemak als programmatisch te begrijpen: "Liever dan van een natuurwet had ik het DNA / van een mythe … Ik geef mijn hoofd voor de herintrede van de hemel. / Praten met beesten en het interpreteren van fenomenen". De dichter als tijdloze verteller. Dan zijn er ook zinsdelen die wat omslachtig of moeilijk begrijpelijk zijn, zoals "Wij zijn de gestolde tijd in ons." Dit klinkt goed, maar wat betekent die onhandige constructie? (...) Want hiertegenover zet de dichter een batterij aan prachtige zinnen. Zo schrijft hij: "Het liefst zou hij altijd zwijgen / maar sprak hij, dan met bewegingen / ruim bemeten. // Mijn vader was dactylisch in lijf en leden." En de allerlaatste zin van de bundel is ook al zo’n knaller: "Deze plek blijft duren als een besluit." En ‘Bijna een Amerika’ bevat een paar instant klassiekers, even treffend voor doorgewinterde poëzielezers als voor de gelegenheidsfan. (...)

 

John Vervoort op Twitter:
Twitter
november 2013

Bijna een Amerika - #maxtemmerman. Een ongemeen sterke tweede dichtbundel van een waar talent. Grote thema's secuur verwoord. Ontdek hem.

Jooris Van Hulle
Tertio
november 2013

(...) In Bijna een Amerika, de tweede bundel van Temmerman, staat onder meer 'Geheugenverlies', waarin het nieuws dat Venetië langzaam verzinkt in het water, hem inspireert tot een gedicht dat perfect aansluit bij de algemene thematiek van de bundel: het afscheid. Vandaar het schitterende slotvers van het gedicht: 'telkens een moeder sterft, verdwijnt een geheugen.' (...) In haar afwezigheid is de moeder prominent aanwezig in de bundel. Terugdenkend aan haar, in de manier waarop hij haar leven en haar sterven opnieuw beleeft, kijkt Temmerman terug op zijn kindertijd en zijn jeugd ('Stilzwijgend verliepen onze jaren') en zoekt hij, zonder in een vorm van troosteloos pessimisme te vervallen, naar een positionering in het nu en het later. 'Ons leven samen zal zuiverder zijn dan een formule. / Onze dagen gaan van goud zijn en zullen blijven duren.'
AFASIE
Het gedicht 'Blauwdrukken' roept in concrete beelden het levenseinde van de moeder op: hoe zij bewust afscheid heeft genomen, wetende dat 'iemand riep' (mooi is dat Temmerman hier ruimte laar voor de invulling door de lezer), hoe zij 's nachts bezig was met wat komen moest. En tussen en bij dat alles: 'hoe wij ons allemaal klaarmaakten', hoe hier en in die omstandigheden alleen stilte heerste, maar dan toch het weten dat reeds aanwezig is bij de ik uit het gedicht : 'ik zal praten over haar'. Dat het in de bundel direct daarop volgende gedicht 'Afasie' heet, is geen toeval: tegenover het 'praten' van de ik staat het verlies aan taal van de moeder, 'ze tast diep in haar hoofd / ver weg achter haar ogen / met vingers die geen raad weten.' (...)
Het is een bundel die in verhalende en toegankelijke verzen, die nergens gratuit op papier zijn gezet, laten zien hoe wat opgeslagen ligt in het geheugen, een plaats komt opeisen in het nu.

Katrien Lodewyckx, chef boeken van Suiker
www.suikerkrant.be
november 2013

Ik heb niet veel met poëzie maar wel met Max Temmerman. Twee jaar na zijn debuut Vaderland heeft hij een nieuwe bundel klaar. Verlies was het hoofdthema van Vaderland: het definitieve verlies van een vader en een geliefde en het nakende verlies van een land. Het verlies was niet vers, er lag een nostalgische waas op de gedichten die op anekdotes leken. In Bijna een Amerika slaat de pijn van het verlies je daarentegen hard in het gezicht. Een moeder raakt haar spraak kwijt en tenslotte haar leven. Ze nam wekenlang weloverwogen afscheid en de dichter nam zich voor om te blijven praten over haar. Temmerman beschrijft de horror als een sprookje met een heel andere bijna metaforische taal dan in zijn eerste bundel. Langzaam krabbelt hij gedicht na gedicht overeind en gaat van gitzwart naar rozigheid, de toekomst tegemoet. Het pleidooi in het titelgedicht blijft hangen: ‘we moeten lichter durven leven…niet weten wat morgen komt, kan een zegen zijn.’ Bijna een Amerika is net als Vaderland een bundel die je kan lezen en herlezen, om dan te glimlachen en te denken: ‘Zo is het.’

Katrien Lodewyckx

Katrien Lodewyckx, chef boeken van Suiker
www.suikerkrant.be
juli 2012 

Vaderland van Max Temmerman : tot mijn grote schande moet ik bekennen dat ik niet zo vaak een poëziebundel vastneem. Ik heb er het geduld niet voor om door de vaak hermetische muur van metaforen te breken. Het debuut van Temmerman is een antidotum voor die hermetische poëzie. In pure taal schrijft hij over zichzelf, zijn vader en het land. Bij het lezen zit je voortdurend ja te knikken want wat hij schrijft, herken je. Alleen: je zou het zelf nooit zo mooi kunnen verwoorden.

 

 

 

André Oyen
Iedereen Leest
oktober 2013

In Bijna een Amerika wordt er teruggekeken naar het verlies van bijvoorbeeld de spraak en het concentratie vermogen. Zoals in 'Afasie', 'De fysica van een herinnering' of' Geheugenverlies' weet de dichter ongelooflijk mooi het verlies van organische functie te koppelen aan het verlies van een geliefde mens of stad en in het gedicht 'Geheugenverlies' deed de zin: telkens, een moeder sterft, verdwijnt er een geheugen, mij kippenvel krijgen. Terwijl Vaderland kaal en nuchter was, zit er in deze nieuwe bundel heel veel beeldtaal en verbeeldingskracht zoals bijvoorbeeld een vochtige maan die aandampt op je ruiten in het openingsgedicht 'Horror een sprookje'. Het verleden, terugblikken en herinneren zijn steeds terugkerende gegevens terwijl die eerder hoopvol zijn dan het vooruitblikken naar een toekomst. Heel confronterend is het gedicht 'Jackie' waarin de dichter het schilderij beschrijft dat Andy Warhol maakte van Jackie Kennedy. Het is vreemd maar de ogen van de dichter dwingen mij helemaal anders naar deze afbeelding te kijken en ze bij te werken in het archief van mijn geheugen. Het is goed om in de bundel Bijna een Amerika rond te dwalen en te weten dat zolang de nacht duurt er geen gevaar dreigt.

★ ★ ★★ ☆

Bouke Vlierhuis
www.hanta.nl
9 juni 2012

(…) Vaderland van Max Temmerman wordt ons gebracht door Vrijdag, de uitgever die ook Sylvie Marie lanceerde. En weer hebben ze daarmee een opvallende debutant gevonden. Temmerman vertelt. Hij vertelt in 'David Bowie' bijvoorbeeld hoe hij buiten zit en bedenkt dat hij een gedicht over David Bowie gaat schrijven. Het komt niet. Wat er wel komt zijn herinneringen aan een tijd 'toen ziekenhuisbezoek / een vast onderdeel werd van mijn dagen.' Subtiel wordt er ook nog naar Eliot verwezen ('Ik denk aan hoe ellendig april was'). 'Het is een laffe dag', heet het. En het eindigt zo:

"Dit had een zomerdag kunnen zijn van een andere orde. Van eeuwigdurende landerigheid en van talkshows aan zee."

Een volstrekt particuliere mijmering, in een terloopse, vloeiende vorm opgeschreven, die een universele, trieste uitstraling krijgt. Kijk, dát is poëzie. En eigenlijk zijn alle gedichten in Vaderland zo goed. Die nominatie is dus volledig terecht. Maar hoe verhouden Temmerman en Deckwitz zich? Deckwitz' bundel is een geheel, vormt één verhaal. Temmerman maakte een bundel losse verhaaltjes. Temmerman is melancholisch, maar meestal lichtvoetig. Deckwitz is zo duister dat het er soms wat dik bovenop ligt. Wie ik prefereer hangt dus grotendeels van het weer en mijn gemoedsgesteldheid af. (…)

Filip Jordens
Libre Momento, La Libre Belgique
4 februari 2012

'Difficile de choisir parmi tous ces beaux livres et auteurs qui ont embelli ma vie. Mais bon, je fais quand même une selection: Vaderland, Max Temmerman: Ce jeune poète debutant - qui a, comme moi, 36 ans, nous renvoie à notre jeunesse, et il met en question les valeurs sûres de notre generation. Dans un langage apparamment sobre et - en appararence - sans aucun lyrisme, il aborde des themes comme l'Authenticité, l'Histoire et la Nation. Mais il le fait avec delicatesse, avec de l'humour non dit et avec élégance. (…)'

Gino d'Artali
www.arttoday.be
juli 2012

Ik heb deze bundel op 2 of 3 gedichten na in één keer uitgelezen. De vaste lezers weten dat ik dat bijna nooit doe tenzij een bundel mij in een houdgreep heeft. En ik gaf me wat Vaderland betreft over zonder tegenstand. (...) Prachtig zoals deze hele bundel prachtig is. Spreid je armen, omarm de wolken en adem ieder woord diep in.

Arie van den Berg
www.nrclux.nl
8 juni 2012

(…) Dat geldt niet voor Max Temmerman. Die heeft zeker een verhaal. In Vaderland betreurt hij als 36-jarige dichter ouwelijk de leegheid van het leven. Als een figurant dwaalt hij door de coulissen van zijn eigen weinig realistische bestaan. 'Aan de lopende band,' schrijft hij bijvoorbeeld, 'pleeg ik plagiaat en dus ben ik.' Het is geen vrolijke bundel, maar droevig stemmend is vooral ook het gebrek aan bestendige beeldtaal. Dat zou deze bundel over ontgoocheling onontkoombaar hebben gemaakt. 'Het eerste wat er van de doden sterft is de klank van hun stem,' meldt Temmerman, maar zijn eigen stem klinkt bij leven al te mat om nieuwsgierig te zijn naar meer. (…)

Pascal Cornet
Poëziekrant
september 2011

(…) 'Veel twijfel kan er niet over bestaan: Max Temmerman (1975) debuteert laat genoeg om al meteen oog te kunnen hebben voor de grond waaruit hij is voortgekomen. Hij schetst zijn topografie en dat is - zie het openingsgedicht Topografie - ontegensprekelijk ook een mentaal landschap. Aan alle plaatsen zijn herinneringen geketend, iedereen denkt bij een welbepaalde plek aan iets - en zo zetten we onze bakens uit in dikt labyrinth: 'Brussel blijft de rotonde bij de NAVO, die vriend die achterbleef toen zijn lief hem verliet en ik de weg niet vond.' Temmerman smokkelt in dit schijnbaar willekeurige voorbeeld veel existentiele lading mee naar binnen. Maar we hadden het over de vader. Zie hij ligt op de grond, 'Hij leek een artefact.' Is hij het slachtoffer geworden van een infarct? Dat woord wordt niet genoemd. Door dat uitdrukkelijke niet-noemen heeft Temmerman het niet alleen over wat zijn vader is overkomen maar ook over hoe wij die 'erge' woorden niet uitspreken: 'al die woorden die onuitgesproken blijven/ want zo zijn wij allemaal opgevoed.' (…) Het komt me voor dat Temmerman nu net dat heeft willen vermijden: dat te grote gebaar, en dus ook het risico van vergeefs piekende tragiek. Maar dat leidt tot een te bescheiden, te ingehouden poëzie. Misschien houdt Max Temmerman nog iets achter de hand.'

Erik Menkveld
De Volkskrant
6 augustus 2011

(…) 'Een bundel over ontgoocheling is het, over desillusie en gemiste kansen. Een mooi symbool vond hij voor zijn levensgevoel: 'het groen van de jaren negentig' dat in vlagen opschoot 'naar zonlicht toe, naar ambitie', maar dat inmiddels 'geleid, vertakt en ingesnoeid' is tot 'opritten naar parkings en winkelcentra, hagen tussen glascontainers en voordeuren' of 'bolletjes op stammetjes. Het groen van de jaren negentig heeft zich nooit kunnen realiseren.' (…) Hier en daar ontvallen hem indringende regels. (…) Het meest van toepassing op zijn poëzie lijkt nog wel de J.C. Bloemtitel Quiet, though sad - een wonderlijk idee bij een debutant die zich niet eens middelbaar mag noemen.'

★ ★ ★ ☆ ☆

Peter Benoy
De Nieuwe Gemeenschap (August Vermeylen Fonds)
januari 2012

(…) 'Er gist iets fris in Antwerpen. Enkele jonge getalenteerde dichters getuigen van een sterke vitaliteit, laten op poëzie-podia frisse geluiden horen, publiceren ijverig, en ondanks hun verschillende poëtische temperamenten hebben ze sterke onderlinge affiniteiten. Ik denk dan o.m. aan Andy Fierens, Maarten Inghels, Michael Vandebril en Max Temmerman. Is er zoiets als een nieuwe Antwerpse school in de maak? (…) Weinig dichters gaan zo sterk de uitdaging aan om de iconen van de alledaagsheid in hun poëzie te integreren. Temmerman heeft geen schroom om woorden als chatrooms, ecologische bermen, fluovestjes, rotondes of servers te gebruiken; het geeft zijn gedichten een natuurlijk en een onbetwistbare directheid. Van de 44 gedichten zijn er een 14-tal in de verleden tijd geschreven, maar de herinnering aan het verleden is overal aanwezig als een soort grondlaag (Grondlaag is ook de titel van een gedicht). Beelden zijn helder en dikwijls onverwacht in de verhalende, soms autobiografische strekking van Temmermans' poëzie. Met enkele woorden, met een paar regels kan hij iets oproepen, een wereld openen die je grijpt en in je gedachten blijft hangen alsof hij tentakels heeft:

'Het eerste wat er van de doden sterft is de klank van hun stem.
De hardste dromen zijn die waarin ze het woord nemen.'

of nog:

'Ze kijkt naar haar handen en levert het bewijs.
De schoonheid van een gevecht schuilt in de achterhoede.'

contact

contact

Of neem contact op via Facebook